Archif Cof: Defnyddio ein hadnoddau i ysgogi atgofion


1. Ein cofnodion

2. Cardiau post hanesyddol

3. Casgliadau arbennig

4. ‘Archif Cof’ ar wefan Casgliad y Werin Cymru

5. Fields of Play: The Sporting Heritage of Wales


Ar Ddydd Mercher 22 Tachwedd 2017 cynhaliodd Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru, mewn partneriaeth â Phrifysgol Aberystwyth, ddigwyddiad i ystyried sut y gall archifau gael eu defnyddio’n ffynhonnell ar gyfer creu gweithgareddau, teithiau cerdded, storïau a gweithiau celf i helpu i ysgogi atgofion a’r cof i’r sawl sy’n byw gyda dementia. Gallwch ddarllen hanes y diwrnod yn un o’n blogiau.


1. Ein cofnodion

Ceir trysorau di-rif yn archif y Comisiwn, Cofnod Henebion Cenedlaethol Cymru (CHCC). Gan fod ein harchif yn cynnwys llawer iawn o ddelweddau sy’n dangos ble mae pobl wedi byw, gweithio, chwarae, priodi neu addoli, mae’n hynod berthnasol i’r sawl sy’n dymuno hel atgofion. Rhaid cofio hefyd fod nifer mawr o’r ffotograffau sydd yn ein harchif yn dyddio’n ôl i’r 1950au, 60au, 70au ac 80au – hynny yw, y cyfnod o fewn cof pobl sy’n byw heddiw. Gallwch ymgynghori â CHCC drwy’r gronfa ddata ar-lein, Coflein.

I weld detholiad bach o’r delweddau sydd ar gael ar Coflein, edrychwch ar:

Fel arall, gwnewch eich chwiliad eich hun:

Nôl i ben y dudalen


2. Cardiau post hanesyddol

Mae’r llu o gardiau post hanesyddol yn yr archif o ddiddordeb arbennig yn y cyswllt hwn. Mae CHCC yn cwmpasu Cymru gyfan ac mae’n bosibl bod atgofion melys ynghlwm wrth y golygfeydd stryd, safleoedd eiconig, capeli a golygfeydd glan môr sydd i’w gweld ar y cardiau.

Ton Pentre, dechrau’r 1950au, cyn lledu’r ffordd

Glan môr Aberystwyth, c.1910

I chwilio am y cardiau post hyn ar-lein, ewch i Coflein, cliciwch ar “Archif” ac yn y blwch “Chwiliad Testun” teipiwch “postcard” ac enw tref, er enghraifft, Aberystwyth. Yn olaf, ticiwch y blwch “Cyfyngu eich chwiliad i gofnodion ag adnoddau ar-lein?” a chliciwch “Chwilio’r Archif”. Gallwch lwytho’r ddelwedd cydraniad isel i lawr am ddim – at ymchwil personol – neu gysylltu â’r Gwasanaeth Ymholiadau i brynu delwedd cydraniad uchel.
Nôl i ben y dudalen


3. Casgliadau arbennig

Casgliadau arbennig eraill yn ein ‘Harchif Cof’ yw:

Yn ogystal â bod yn hardd i edrych arnynt, mae’r rhain hefyd yn cofnodi’r newidiadau mawr sydd wedi digwydd yn ystod y ganrif ddiwethaf.

Gorsaf Reilffordd Llanrhystud Road, Llanfarian, c.1961
Llyfrgell Genedlaethol Cymru, 1947
Glofa Gogledd Celynnen, 1975

Nôl i ben y dudalen


4. ‘Archif Cof’ ar wefan Casgliad y Werin Cymru

Menter o eiddo Casgliad y Werin Cymru sy’n cael ei harwain gan Gomisiwn Brenhinol Henebion Cymru yw ‘Archif Cof’. Cyfrif wedi’i guraduro yw hwn, sydd â’r nod o hwyluso gwaith hel atgofion gyda phobl sy’n byw gyda dementia.

Dewch o hyd i ni neu chwiliwch am ‘Archif Cof’ a defnyddiwch yr hidlydd ‘Casgliadau’. Mae’r casgliadau wedi’u rhannu’n themâu a degawdau (o fewn cof pobl fyw), ar sail adborth staff gofal iechyd proffesiynol.

Fel rhan o bartneriaeth Casgliad y Werin Cymru, byddwn yn gweithio’n agos â Llyfrgell Genedlaethol Cymru ac Amgueddfa Cymru i ddatblygu’r gwaith hwn yn y dyfodol.

Nôl i ben y dudalen


5. Fields of Play: The Sporting Heritage of Wales

Gan gynnwys llu o ffotograffau hanesyddol a chyfoes gwych, mae Fields of Play (2012) – a ysgrifennwyd gan Daryl Leeworthy a’i gyhoeddi gan y Comisiwn Brenhinol – yn ymchwilio i’r amrywiaeth o gyfleusterau chwaraeon o barciau cyhoeddus a baddondai nofio awyr agored i gaeau chwarae, stadia a rôl cefn gwlad fel maes chwarae cenedlaethol. Os oes gennych ddiddordeb mewn prynu’r cyhoeddiad hwn er mwyn cofio, cysylltwch â’r Comisiwn am bris is.

Nôl i ben y dudalen

Tweets