Cydymffurfio â Safonau’r Gymraeg Adroddiad Blynyddol 2020-21

1. Cyflwyniad

1.1. Hysbysiad cydymffurfio
1.2. Fformat yr Adroddiad Blynyddol hwn

2. Uchafbwyntiau

2.1. Parhaodd ein gwasanaeth ymholiadau dwyieithog ar-lein
2.2. Parhaodd y staff i wella eu sgiliau Cymraeg
2.3. Sefydlwyd ‘Sgwrs dros Baned’ wythnosol
2.4. Cymerwyd rhan yn yr Eisteddfod AmGen
2.5. Defnyddiwyd ein hadnoddau ar gyfer cyfres ‘Hewlfa Drysor’ S4C
2.6. Hyrwyddwyd Diwrnod Hawliau’r Gymraeg
2.7. Darparwyd llywodraethy da a sicrhawyd gwelliannau parhaus

3. Blaenoriaethau ar gyfer 2020-21

3.1. Parhau i gefnogi’r staff i’w galluogi i gydymffurfio â Safonau’r Gymraeg
3.2. Parhau i ddarparu hyfforddiant yn y Gymraeg i’r staff
3.3. Hyrwyddo defnyddio’r Gymraeg ar draws y sector treftadaeth

4. Cydymffurfio a hyrwyddo

4.1. Darparu Gwasanaethau (Safonau 1-9; 11-14; 16-17; 19-22; 24-34; 36; 43-48; 51-55; 57-60; 63-66; 72-73A; 75-80; 82)
4.2. Llunio Polisi (Safonau 84-89; 91-93)
4.3. Gweithredol (Safonau 94-108; 110-12; 114-17; 120-33; 135-39)
4.4. Cadw Cofnodion (Safonau 141-48)
4.5. Atodol (Safonau 149-68)

5. Adrodd statudol

5.1. Cwynion
5.2. Sgiliau Cymraeg y staff
5.3. Hyfforddiant
5.4. Hyfforddiant a ddarparwyd yn y Gymraeg
5.5. Recriwtio

6. Blaenoriaethau ar gyfer 2021-22

6.1. Parhau i gefnogi’r staff
6.2. Parhau i ddarparu hyfforddiant Cymraeg i’r staff
6.3. Adolygu ein gwasanaethau cyfieithu
6.4. Hyrwyddo defnyddio’r Gymraeg ar draws y sector treftadaeth

Atodiad 1: Rhestr wirio hunanreoleiddio


1. Cyflwyniad

Cynhyrchir yr Adroddiad Blynyddol hwn o dan Fesur y Gymraeg (Cymru) 2011 a Rheoliadau Safonau’r Gymraeg (Rhif 2) 2016.

 

1.1. Hysbysiad cydymffurfio

Derbyniodd Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (‘y Comisiwn’) ei Hysbysiad Cydymffurfio ar gyfer Safonau’r Gymraeg ym mis Gorffennaf 2016. Daeth y rhan fwyaf o’r safonau i rym ar 25 Ionawr 2017. Y dyddiad gosod ar gyfer gweddill y safonau (2, 3, 21, 48, 52 a 101-07) oedd 25 Gorffennaf 2017.

1.2. Fformat yr Adroddiad Blynyddol hwn

Ym mis Ebrill 2018, darparodd Comisiynydd yr Iaith dempled ar gyfer hunanreoleiddio. Defnyddiwyd y templed hwn gan Grŵp Monitro Iaith Gymraeg y Comisiwn yn sail i Adroddiad Blynyddol y tair blynedd ddiwethaf, ac rydym wedi parhau â’r arfer hwn. (Gweler Atodiad 1 am y rhestr wirio a gwblhawyd gennym ar gyfer 2020-21.)
Nôl i ben y dudalen

 

2. Uchafbwyntiau

Y cyfnod adrodd 1 Ebrill 2020 hyd 31 Mawrth 2021 oedd y bedwaredd flwyddyn lawn i’r Comisiwn o ran cydymffurfio â Safonau’r Gymraeg. Prif nodweddion y flwyddyn oedd y pandemig COVID-19 a gweithio gartref. Yn yr adroddiad hwn nodwn sut y bu i ni ymateb i’r cyfyngiadau a sicrhau ein bod yn parhau i ddarparu gwasanaeth dwyieithog a helpu’r staff i gydymffurfio â’r Safonau.

 

2.1. Parhaodd ein gwasanaeth ymholidau dwyieithog ar-lein

Mae ein hystafell ddarllen wedi bod ar gau ers i’r cyfnod clo ddechrau ym mis Mawrth 2020, ond parhawyd i ateb ymholiadau o bell. Eleni roedd 9.7% o’r ymholiadau yn y Gymraeg. Roedd hyn tua 1.2% yn uwch nag yn 2015-16 ond yn is na’r 20% o ymholiadau Cymraeg a dderbyniwyd yn 2019-20. Gobeithiwn weld y ganran yn codi eto pan fydd pethau’n ôl fel yr oeddynt.      

2.2. Parhaodd y staff i wella eu sgiliau Cymraeg

Er eu bod yn gweithio gartref, parhaodd un rhan o dair (29%) o’n staff i fynychu cyrsiau Cymraeg ar-lein yn ystod oriau gwaith yn 2020-21. Hefyd fe drefnwyd hyfforddiant ymwybyddiaeth ac ynganiad Cymraeg i’n holl staff.

2.3. Sefydlwyd ‘Sgwrs dros Baned’ wythnosol

Gan ein bod ni’n sylweddoli nad oedd y staff, wrth weithio gartref, yn cael cyfleoedd anffurfiol i glywed, siarad ac ymarfer eu Cymraeg yn y swyddfa cynllun agored, yn yr ystafell goffi, neu wrth deithio i gyfarfodydd gyda’i gilydd, fe sefydlwyd ‘Sgwrs dros Baned’ (‘Chat over Coffee’) ar-lein. Yma, gall dysgwyr siarad â siaradwyr Cymraeg rhugl mewn awyrgylch hamddenol a meithrin eu sgiliau

2.4. Cymerwyd rhan yn yr Eisteddfod AmGen

Fe wnaethom gyfraniad sylweddol at Y Lle Hanes yn yr Eisteddfod AmGen, sef Eisteddfod Genedlaethol rithiol 2020. Darparwyd arddangosfeydd, gweithgareddau i’r plant a fideos byr am ein gwaith, a threfnwyd trafodaeth banel ar ddyfodol addoldai. Rhoddodd yr eisteddfod gyfle i’n staff ddefnyddio eu Cymraeg yn y gweithle er gwaethaf y flwyddyn heriol, ac rydym yn falch o’r tri dysgwr a gyfrannodd ddarnau byr ar gyfer rhaglen Y Lle Hanes a Maes D.

2.5. Defnyddiwyd ein hadnoddau ar gyfer cyfres ‘Hewlfa Drysor’ S4C

Cafodd dau ffotograff du a gwyn cydraniad uchel – y naill o Gastell Mathrafal a’r llall o’r Old Harp Inn, Llanfair Talhaearn – eu cyflenwi a’u trwyddedu i’r cwmni cynhyrchu Avanti Media i’w defnyddio mewn dwy raglen yng Nghyfres ‘Hewlfa Drysor’ S4C. Gwnaed yr ymholiad cyfan, gan gynnwys gohebiaeth, ffurflenni, anfonebu a thrwyddedu, yn ogystal â’r gyfres deledu derfynol, yn llwyr drwy gyfrwng y Gymraeg.

2.6. Hyrwyddwyd Diwrnod Hawliau’r Gymraeg

Cefnogwyd Diwrnod Hawliau’r Gymraeg’ (7 Rhagfyr 2020) ar gyfryngau cymdeithasol.

2.7. Darparwyd llywodraethu da a sicrhawyd gwelliannau parhaus

Parhawyd i fynychu cyfarfodydd a gweithdai wedi’u trefnu gan Gomisiynydd y Gymraeg yn ogystal â chyda chyd Swyddogion Iaith Gymraeg. Hefyd ymatebwyd i astudiaeth thematig Comisiynydd y Gymraeg ar effaith COVID-19 ar ddarpariaeth Gymraeg sefydliadau a chefnogwyd ymchwil Prifysgol Bangor i effaith gweithio gartref ar ddefnydd staff o’r Gymraeg. Yn olaf, mynychwyd rhannau perthnasol y gynhadledd “Gofid neu Gyfle? Y Gymraeg yn y ‘Normal Newydd’” a drefnwyd gan Academi Hywel Teifi a Phrifysgol Abertawe.

Hoffem ddiolch o galon i Angharad Williams, Rheolwr Ymgysylltu â’r Cyhoedd a Swyddog y Gymraeg, am ei gwaith rhagorol ac am hyrwyddo’r Gymraeg yn y Comisiwn Brenhinol yn ystod y 18 mlynedd ddiwethaf.

Nôl i ben y dudalen

 

3.  Blaenoriaethau ar gyfer 2020-21

Gan adeiladu ar arferion sydd eisoes wedi’u gwreiddio, rydym wedi parhau i ddarparu gwasanaethau dwyieithog o safon uchel yn ystod y flwyddyn.

Parhaodd y Grŵp Monitro i weithredu, gan ddosbarthu canllawiau a rhoi gwybod i’r staff am weithgareddau. Llwyddwyd i gwblhau’r gweithgareddau cyfredol yn ein cynllun gweithredu, a gawsai ei gymeradwyo gan y Tîm Gweithredol a’r Comisiynwyr. Bydd gwaith pellach ar rai o’r nodau strategol yn cael ei gario ymlaen i 2021-22.

Yn ystod 2020-21 fe ganolbwyntiodd y Comisiwn ar y blaenoriaethau a ganlyn:

 

3.1. Parhau i gefnogi’r staff i’w galluogi i gydymffurfio â Safonau’r Gymraeg

Rydym wedi parhau i ddarparu cefnogaeth. Darparwyd arweiniad ar weithdrefnau i’w dilyn wrth weithio gartref. Hefyd cynhaliwyd ein sesiwn Holi ac Ateb flynyddol i godi ymwybyddiaeth o’r Gymraeg, esbonio sut i weithredu yn unol â’r Safonau, a hyrwyddo defnyddio’r Gymraeg yn y gweithle. Rhoddwyd gwybod am Safonau’r Gymraeg i bob aelod staff newydd yn ystod eu rhaglen sefydlu.

3.2. Parhau i ddarparu hyfforddiant yn y Gymraeg i’r staff

Cynigiwyd rhaglen ar-lein lawn o hyfforddiant i’r staff, ar wahanol lefelau o rugledd, yn ystod amser gwaith ac am ddim. Hefyd ymatebwyd i awgrym a wnaed yn ystod ein sesiwn Holi ac Ateb flynyddol gyda’r staff drwy gyflwyno sgyrsiau staff drwy gyfrwng y Gymraeg. Er eu bod wedi’u hanelu at ddysgwyr sy’n dymuno dechrau defnyddio’r Gymraeg fel iaith gwaith, mae siaradwyr Cymraeg wedi cael budd hefyd gan eu bod yn cael cyfle i ddefnyddio amrywiaeth ehangach o dermau wrth drafod gwaith.

3.3. Hyrwyddo defnyddio’r Gymraeg ar draws y sector treftadaeth

Pryd bynnag y bo modd, fe fydd y Comisiwn yn hyrwyddo defnyddio’r Gymraeg o fewn ein sector, gan gynnwys mewn cynadleddau proffesiynol.
Nôl i ben y dudalen

 

4. Cydymffurfio a hyrwyddo

Cawsom gyfle yn ystod yr ymgynghoriad ar y Cod Ymarfer (Rhagfyr 2020 hyd Fai 2021) i edrych o’r newydd ar y ffordd y cydymffurfiwn â’n Safonau ac i ystyried a oes meysydd lle gallwn gyflwyno gwelliannau. 

 

4.1. Darparu Gwasanaethau (Safonau 1-9; 11-14; 16-17; 19-22; 24-34; 36; 43-48; 51-55; 57-60; 63-66; 72-73A; 75-80; 82)

Bydd y Comisiwn yn darparu gwasanaeth dwyieithog i’r cyhoedd a pharhaodd i wneud hynny er gwaethaf y pandemig COVID-19. Rydym wedi ymrwymo i sicrhau gwasanaeth cyfartal drwy gyfrwng y Gymraeg neu’r Saesneg.

Manylir ymhellach ar ein harferion gwaith arferol a’r gwasanaethau a ddarparwn ar gyfer ein cwsmeriaid Cymraeg eu hiaith yn ein Polisi Iaith Gymraeg.

Yn y paragraffau sy’n dilyn (4.1.1 – 4.1.3), rhoddir enghreifftiau o sut y bydd y Comisiwn yn cydymffurfio â’r safonau ac yn hyrwyddo ei wasanaethau Cymraeg.

4.1.1. Gohebiaeth a galwadau ffôn

Pan dderbyniwn ohebiaeth yn y Gymraeg, byddwn yn ateb, os oes angen ateb, o fewn yr un amser targed ag yr atebwn ohebiaeth a dderbynnir yn y Saesneg. Bydd gohebiaeth gennym yn nodi ein bod ni’n croesawu derbyn gohebiaeth yn y Gymraeg a bydd ein llofnodion electronig dwyieithog yn nodi a yw’r aelod staff yn siarad Cymraeg.

Er mwyn sicrhau y gall ein staff ateb y ffôn gyda chyfarchiad dwyieithog, cynigir hyfforddiant i staff y mae angen cymorth arnynt. Mae system awtomataidd y Comisiwn ar gyfer ei brif rif ffôn yn rhoi dewis i alwyr siarad ag aelod staff yn y Gymraeg ac mae gan ein holl ffonau ateb negeseuon wedi’u recordio dwyieithog.

Nid yw’r angen i weithio gartref o ganlyniad i COVID-19 wedi effeithio ar y prif rif ffôn, ac yn ystod 2020-21 fe dderbyniwyd 100 o ymholiadau ffôn yn y Gymraeg (14.5%). Sut bynnag, caiff galwadau i linellau uniongyrchol staff eu hanfon ymlaen i’w ffonau personol ac ni allant wahaniaethu rhwng galwadau gwaith a phreifat (neu gall aelodau eraill o’r teulu eu hateb), felly mae’n bosibl i hyn gael effaith ar allu’r staff i gydymffurfio’n llawn drwy ateb y ffôn yn ddwyieithog bob tro.

4.1.2. Cyfarfodydd, ymweliadau, a digwyddiadau i’r cyhoedd

Oherwydd COVID-19, nid oedd unrhyw gyfarfodydd personol, ymweliadau na digwyddiadau cyhoeddus eleni. Cafodd y rhain i gyd eu symud ar-lein. Er enghraifft, defnyddiwyd y platfform Zoom ar gyfer ein cynhadledd Gorffennol Digidol ym mis Chwefror 2021 gan fod hwn yn caniatáu i ni gynnig cyfieithu ar y pryd ar gyfer unrhyw gyflwyniad Cymraeg neu gyfraniad Cymraeg gan aelod o’r gynulleidfa. Fel rhan o’n rhaglen estyn-allan, paratowyd rhaglen o sgyrsiau ar-lein ac ymweliadau grŵp rhithiol. (I gael mwy o wybodaeth am ein cyfraniadau at yr Eisteddfod AmGen, gan gynnwys arddangosfa a sgyrsiau drwy gyfrwng y Gymraeg, gweler 2.4 yn yr adran Uchafbwyntiau uchod.)

Bydd y Comisiwn yn hyrwyddo ei holl ddigwyddiadau ar-lein yn ddwyieithog. Mae newyddlenni ein prosiect CHERISH Iwerddon-Cymru ar newid hinsawdd a ariennir gan yr UE yn parhau i gael eu cynhyrchu’n ddwyieithog, yn y Gymraeg a’r Saesneg yn ogystal â’r Wyddeleg a’r Saesneg. Eleni fe grëwyd arddangosfa deithiol ddwyieithog i hyrwyddo’r prosiect, sy’n cynnwys barddoniaeth Gymraeg gan Dr Hywel Griffiths (Prifysgol Aberystwyth) o’r tîm CHERISH.

4.1.3. Gwasanaethau ar-lein

Oherwydd effaith COVID-19 ar ein ffyrdd arferol o weithio, bu’n rhaid i ni ddatblygu’n gyflym ddulliau newydd o gyfathrebu â’n defnyddwyr presennol ac o gyrraedd cynulleidfaoedd newydd. Fe wnaethom ymrwymo i wneud hynny’n ddwyieithog, a buom yn arbrofi gyda gwahanol blatfformau ac ymgyrchoedd i dynnu sylw at ein gwaith a’n gwasanaethau. Bu cynnydd mawr iawn yn ein cyfathrebiadau ar gyfryngau cymdeithasol, a oedd yn cynnwys cyhoeddi 85 o flogiau dwyieithog yn ystod y flwyddyn. Cawsom sylw gan y wasg yn sgil rhai o’r rhain, er enghraifft, ar S4C pan aeth y rhaglen Heno ar drywydd ein stori am y fila Rufeinig fwyaf anghysbell yng Nghymru.

Hefyd fe gyhoeddwyd 38 o fideos newydd ar ein sianel YouTube, 19 yn Gymraeg a 19 yn Saesneg. Roedd y rhain yn amrywio o ffilmiau byrion yn dangos i ddefnyddwyr sut i wneud y defnydd gorau o’n gwefannau i recordiadau ffrydio-byw o ddarlithiau cyhoeddus. Roedd cynnydd o 83% yn nifer y troeon y gwyliwyd ein fideos (25.4k eleni o’i gymharu ag 13.9k yn 2019-20) wrth i fwy o ddefnydd gael ei wneud o’n sianel YouTube ac o ganlyniad i farchnata’r fideos.

Cafodd ymgyrchoedd eu cynnal ar gyfryngau cymdeithasol, gan ddefnyddio hashnodau Cymraeg fel #LlunDyddLlun a #MeddwlMawrth ar draws ein cyfrifon Cymraeg a Saesneg. Postiwyd 857 o bostiadau dwyieithog ar Facebook, ac fe wnaethom drydaru ac ateb fwy na 5,900 o weithiau ar draws ein pedwar cyfrif Twitter dwyieithog. Drwy ganolbwyntio ar gyfathrebu â’n cynulleidfaoedd ar y platfformau y dewisant eu defnyddio, fe welwyd cynnydd sylweddol yn nifer ein dilynwyr: 11% yn fwy ar Facebook (8,584 i 9,514), a 34% yn fwy ar Twitter (8,445 i 11,338).

 

4.2. Llunio Polisi (Safonau 84-89; 91-93)

Mae’r Comisiwn wedi ymrwymo i’r iaith Cymraeg yn ei holl bolisïau a gweithgareddau.

4.2.1. Cyfrifoldeb

Y Tîm Gweithredol (uwch reolwyr) sy’n gyfrifol am fesur a phwyso polisïau, mentrau a gwasanaethau newydd neu ddiwygiedig cyn iddynt gael eu cymeradwyo gan ein Bwrdd Comisiynwyr. 

4.2.2. Llunio, adolygu neu ddiwygio polisi

I sicrhau y bydd polisïau, mentrau a gwasanaethau newydd yn gyson â gofynion Safonau’r Gymraeg, bydd y Comisiwn, wrth lunio, adolygu neu ddiwygio polisi, yn ystyried yr effeithiau, os oes rhai (cadarnhau neu negyddol), ar gyfleoedd i unigolion ddefnyddio’r Gymraeg.

Byddwn yn ystyried sut y gallwn wneud penderfyniad polisi a fydd yn cael effaith gadarnhaol ar gyfleoedd i ddefnyddio’r Gymraeg a byddwn yn sicrhau nad yw’r Gymraeg yn cael ei thrin yn llai ffafriol na’r Saesneg. Cafodd Fframwaith Asesiadau o Effaith ar yr Iaith Gymraeg ei sefydlu wrth roi’r Safonau ar waith. Yn ystod cyfnod yr adroddiad, gwnaed asesiad o’r fath o Bolisi Recriwtio newydd y Comisiwn.

 

4.3. Gweithredol (Safonau 94-108; 110-12; 114-17; 120-33; 135-39)

I sicrhau ei fod yn cydymffurfio â’r safonau gweithredol, bu’r Comisiwn yn adolygu ac yn diwygio sawl dogfen a pholisi mewnol, ac yn diweddaru gweithdrefnau, cyn y dyddiadau gosod yn ein Hysbysiad Cydymffurfio. Eleni fe ddiweddarwyd ein Polisi Iaith Gymraeg ar gyfer 2020-22.

4.3.1. Darparu dogfennau dwyieithog at ddefnydd ein staff

Roedd yr holl ddogfennau sydd wedi’u rhestru yn y Safonau perthnasol ar gael i’r staff yn Gymraeg a Saesneg. Yn ystod cyfnod yr adroddiad, rhoddwyd dewis i’r un aelod staff newydd dderbyn dogfennau cyflogaeth yn Gymraeg.

4.3.2. Sgiliau Cymraeg y staff

Ymgymerwyd ag archwiliad sgiliau Cymraeg yn ystod y cyfnod adrodd. Gweler adran 5.2 am fanylion pellach.

O ran gofynion swyddi, mae gan 25 aelod staff (71%) y lefel leiaf o Gymraeg sydd ei hangen ar gyfer eu swydd. Mae hyn 1% yn fwy na’r llynedd. Sut bynnag, mae’n cymharu â 14 (44%) yn unig yn 2017.

4.3.3. Hyfforddiant iaith Gymraeg (Safonau 126-27)

Bydd y Comisiwn yn annog staff yn gryf i ddysgu Cymraeg ac yn eu helpu i feithrin eu sgiliau iaith. Yn ystod y cyfnod adrodd:

  • Mynychodd 10 aelod staff (29%) wersi Cymraeg wythnosol yn ystod oriau gwaith, 9% yn llai na’r llynedd.
  • Mynychodd tri aelod staff yr Ysgol Haf flynyddol yn Aberystwyth.

 

4.4. Cadw Cofnodion (Safonau 141-48)

Mewn egwyddor, parheir i ddefnyddio system ffeilio gofrestrfa gyfredol y Comisiwn i gadw’r holl gofnodion yn ymwneud â’r iaith Gymraeg fel y nodir yn ein Hysbysiad Cydymffurfio. Sut bynnag, gan fod y staff yn gweithio gartref, ni ddigwyddodd hyn yn ystod 2020-21, ond mae systemau ar-lein yn cael eu diweddaru i ganiatáu cyrchu o bell. Mae’r staff yn parhau i gadw cofnodion, a gaiff eu ffeilio cyn gynted ag y bo modd.

 

4.5. Atodol (Safonau 149-68)

4.5.1. Mae’r dogfennau a ganlyn ar gael ar wefan y Comisiwn:

Hysbysiad Cydymffurfio, ac mae copi ar gael yn y Llyfrgell ac Ystafell Ymchwil i hysbysu’r cyhoedd (149, 155, 161, 167).

Dogfen Gydymffurfio, sy’n esbonio sut y mae’r Comisiwn yn bwriadu cydymffurfio â’r holl safonau y mae dyletswydd arno i gydymffurfio â hwy (153, 159, 165).

Polisi Cwyno, sy’n esbonio sut y gellir cysylltu â ni i fynegi pryder neu wneud cwyn, a’r drefn y bydd y Comisiwn yn ei dilyn wrth ystyried cwynion (150, 156, 162).

Polisi Iaith Gymraeg (151).

Yr Adroddiad Blynyddol hwn (152, 158, 164).

4.5.2. Sicrhau bod Safonau’r Gymraeg yn cael eu monitro’n effeithiol

Bydd monitro’n cael ei wneud yn anffurfiol, gan aelodau unigol y Grŵp Monitro, ac yn ffurfiol mewn cyfarfodydd a gynhelir bob tri mis. Adroddir i’r Tîm Gweithredol a’r Comisiynwyr. Hefyd mae’r Grŵp Monitro wedi paratoi cynllun gweithredu i’w helpu i gyflawni ei flaenoriaethau. Yn ystod blwyddyn yr adroddiad, roedd yn anos ymgymryd â monitro anffurfiol gan fod y staff yn gweithio gartref. Sut bynnag, o fewn y cyfyngiadau hynny, buom yn monitro cystal ag y gallem ac rydym yn hyderus ein bod wedi cydymffurfio.
Nôl i ben y dudalen

 

5. Adrodd statudol

5.1. Cwynion

Ni dderbyniwyd unrhyw gwynion ffurfiol yn ystod y cyfnod adrodd.

5.2. Sgiliau Cymraeg y staff

Cynhaliwyd archwiliad sgiliau Cymraeg yn ystod y cyfnod adrodd. Gofynnwyd i’r staff hunanasesu eu sgiliau iaith mewn perthynas â gwrando/siarad, darllen/deall ac ysgrifennu (lefel 0 = dim sgiliau Cymraeg, 5 = hyfedr) gan ddefnyddio’r datganiadau ‘Gallu Gwneud’ ar y Fframwaith ALTE. Mae’n dda gennym adrodd i lefelau sgiliau ein staff gynyddu eto eleni, er gwaethaf effaith y pandemig COVID-19.

Roedd y canlyniadau fel a ganlyn: allan o 35 staff a oedd yn cael eu cyflogi ar y pryd:

  • roedd gan 35 ohonynt (100%) ryw lefel o sgil yn y Gymraeg;
  • roedd 21 ohonynt (60%) wedi asesu bod ganddynt sgiliau ar lefel 3 ac uwch (cynnydd o 6% ers y llynedd);
  • roedd 14 ohonynt (40%) wedi asesu bod eu sgiliau yn is na lefel 3 (gostyngiad o 6% ers y llynedd);
  • roedd 5 ohonynt (14%) wedi asesu bod eu sgiliau wedi gwella ers yr archwiliad diwethaf yn 2019.

5.3. Hyfforddiant

Yn ystod y cyfnod adrodd fe gafodd cwrs ynganu’r Gymraeg a ohiriwyd ym mis Mawrth oherwydd COVID-19 ei gynnal ym mis Mehefin 2020. Fe’i mynychwyd gan 30 aelod staff (86%).

5.4. Hyfforddiant a ddarparwyd yn y Gymraeg

Yn ystod y cyfnod adrodd, ni ddarparwyd unrhyw gyrsiau hyfforddi (yn y Gymraeg na’r Saesneg) ar y pynciau sydd wedi’u rhestru yn Safonau 124 a 125.

 

5.5. Recriwtio

5.5.1. Staff

Cafodd dwy swydd wag eu hysbysebu yn ystod y cyfnod adrodd. Dim ond un ohonynt a hysbysebwyd yn allanol. Nodwyd yn yr hysbysebion fod sgiliau Cymraeg yn hanfodol ar gyfer y ddwy swydd (ar lefel 4 yn achos un ac ar lefel 3 yn achos y llall).

Yn ystod rhaglen sefydlu’r sawl a benodwyd yn allanol fe amlinellwyd y dyletswyddau a chyfrifoldebau o dan Safonau’r Gymraeg. Cynigiwyd y dogfennau cyflogaeth yn Gymraeg hefyd.

5.5.2. Comisiynwyr

Llwyddodd y Comisiwn i recriwtio dau Gomisiynydd newydd. Yn yr hysbysebion ar gyfer y ddwy swydd, nodwyd bod sgiliau Cymraeg yn ddymunol hyd at lefel 2 o leiaf. Un ohonynt a oedd yn bodloni’r gofyniad hwn.
Nôl i ben y dudalen

 

6. Blaenoriaethau ar gyfer 2021-22

Bydd y blaenoriaethau ar gyfer 2021-22 yn cynnwys y canlynol:

6.1. Parhau i gefnogi’r staff

Byddwn yn parhau i roi cymorth i’r staff i’w galluogi i gydymffurfio â Safonau’r Gymraeg wrth weithio gartref ar yr adeg anodd hon, ac i helpu aelodau staff newydd eu penodi i wreiddio’r Safonau.

6.2. Parhau i ddarparu hyfforddiant yn y Gymraeg i’r staff

Byddwn yn parhau i ddarparu amrywiaeth o ddewisiadau hyfforddi i wella sgiliau Cymraeg ein staff (gan ddefnyddio dysgu o bell hyd nes bod y staff yn gallu mynychu dosbarthiadau eto).

6.3. Adolygu ein gwasanaethau cyfieithu

Byddwn yn adolygu ein gwasanaethau cyfieithu i sicrhau eu bod yn parhau i gwrdd ag anghenion y Comisiwn.

6.4. Hybu defnyddio’r Gymraeg ar draws y sector treftadaeth

Bydd y Comisiwn yn parhau i hybu defnyddio’r Gymraeg yn y sector drwy gynnal digwyddiadau a chynadleddau pan fydd hynny’n bosibl. Cynigiwn hefyd arweinyddiaeth mewn perthynas â rheoli data’r amgylchedd hanesyddol yng Nghymru, gan gynnwys monitro Cofnodion yr Amgylchedd Hanesyddol, a byddwn yn hybu defnyddio’r Gymraeg ar draws yr amgylchedd hanesyddol wrth gyflawni ein rôl ym maes safonau data.
Nôl i ben y dudalen


Atodiad 1: Rhestr wirio hunanreoleiddio

CADW COFNODIONYdyw / Nac ydywSylwadau / Angen gweithredu
Mae’r Comisiwn Brenhinol (CBHC) yn:
Cadw cofnod o nifer y cwynion y mae’n ei chael ynghylch cydymffurfio â’r safonau;YdywFe’i cedwir ar Ffeil Gofrestredig.  
Gweler yr Adroddiad Blynyddol.
Cadw copi o bob cwyn ysgrifenedig y mae’n ei chael ynghylch cydymffurfio â’r safonau;YdywFe’i cedwir ar Ffeil Gofrestredig.  
Gweler yr Adroddiad Blynyddol.
Cadw copi o bob cwyn ysgrifenedig y mae’n ei chael sy’n ymwneud â’r Gymraeg;YdywFe’i cedwir ar Ffeil Gofrestredig.  
Gweler yr Adroddiad Blynyddol.
Cadw cofnod o’r camau a gymerodd i gydymffurfio â’r safonau llunio polisi.Ydywhttps://cbhc.gov.uk/amdanom-ni/gwybodaeth-gorfforaethol/y-gymraeg/dogfen-cydymffurfio/
Mae’r Comisiwn Brenhinol (CBHC) yn:
Cadw cofnod o nifer y cyflogeion sydd â sgiliau Cymraeg, a lefel y sgiliau hynny os yw’r wybodaeth ar gael;YdywFe’i cedwir ar Ffeil Gofrestredig.
Cadw cofnod o bob asesiad o’r sgiliau Cymraeg sy’n angenrheidiol ar gyfer swyddi newydd a gwag;YdywFe’i cedwir ar Ffeil Gofrestredig.
Cadw cofnod o nifer y swyddi newydd a gwag a aseswyd fel bod sgiliau Cymraeg yn hanfodol, yn ddymunol, ddim yn angenrheidiol, a bod angen dysgu Cymraeg;YdywFe’i cedwir ar Ffeil Gofrestredig.
Cadw cofnod o nifer (a chanran os yn berthnasol) y staff wnaeth fynychu hyfforddiant penodol sy’n ofynnol ei ddarparu yn Gymraeg os yw ar gael yn Saesneg (sef hyfforddiant recriwtio a chyfweld, rheoli perfformiad, gweithdrefnau cwyno a disgyblu, ymsefydlu, delio â’r cyhoedd, ac iechyd a diogelwch).YdywFe’i cedwir ar Ffeil Gofrestredig.
HYRWYDDO TREFNIADAUYdyw / Nac ydywSylwadau / Angen gweithredu
Mae’r Comisiwn Brenhinol (CBHC) wedi:
Cyhoeddi dogfen ar ei wefan yn cofnodi’r holl safonau y mae dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy (e.e. drwy gyhoeddi copi o’i hysbysiad cydymffurfio);Ydywhttps://cbhc.gov.uk/amdanom-ni/gwybodaeth-gorfforaethol/y-gymraeg/
Cyhoeddi gweithdrefn gwyno ar ei wefan.Ydywhttps://cbhc.gov.uk/amdanom-ni/gwybodaeth-gorfforaethol/polisiau/polisi-cwynion/
Mae’r weithdrefn gwyno’n nodi sut y bydd CBHC yn:
Delio â chwynion ynghylch sut y mae’n cydymffurfio â’r safonau;Ydyw 
Hyfforddi staff i ddelio â’r cwynion.Ydyw
Mae’r Comisiwn Brenhinol (CBHC) wedi sefydlu trefniadau ar gyfer:
Goruchwylio’i gydymffurfiaeth â’r safonau y mae dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy;YdywY Grŵp Monitro Iaith Gymraeg
Hybu’r gwasanaethau Cymraeg y mae’n eu cynnig yn unol â’r safonau;Ydyw
Hwyluso defnyddio’r gwasanaethau Cymraeg y mae’n eu cynnig yn unol â’r safonau.Ydyw 
Mae’r Comisiwn Brenhinol (CBHC) wedi:
Cyhoeddi dogfen ar ei wefan sy’n cofnodi ei threfniadau ar gyfer goruchwylio, hybu a hwyluso;Ydywhttps://cbhc.gov.uk/amdanom-ni/gwybodaeth-gorfforaethol/y-gymraeg/polisi-iaith-gymraeg-2020-22/
Cyhoeddi dogfen ar ei wefan sy’n esbonio sut y mae’n bwriadu cydymffurfio â’r safonau y mae dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy.Ydywhttps://cbhc.gov.uk/amdanom-ni/gwybodaeth-gorfforaethol/y-gymraeg/dogfen-cydymffurfio/
ADRODDIAD BLYNYDDOLYdyw / Nac ydywSylwadau / Angen gweithredu
Mae’r Comisiwn Brenhinol (CBHC) wedi:
Cyhoeddi adroddiad blynyddol safonau’r Gymraeg ar ei wefan erbyn 30 Medi (dim hwyrach na 6 mis ar ôl diwedd y flwyddyn ariannol berthnasol);Ydywhttps://cbhc.gov.uk/cydymffurfio-a-safonaur-gymraeg-adroddiad-blynyddol-2020-21/ 
Rhoi cyhoeddusrwydd i’r adroddiad blynyddol.YdywHysbysiad ar Twitter, Facebook a’r rhwydwaith Cyfeillion.
Mae adroddiad blynyddol CBHC yn:
Delio â’r modd y gwnaeth gydymffurfio â’r gwahanol ddosbarthiadau o safonau a osodwyd arno;Ydyw 
Cynnwys nifer y cyflogeion sydd â sgiliau Cymraeg;Ydyw 
Cynnwys nifer (a chanran os yn berthnasol) y staff wnaeth fynychu hyfforddiant penodol sy’n ofynnol ei ddarparu yn Gymraeg os yw ar gael yn Saesneg (sef hyfforddiant recriwtio a chyfweld, rheoli perfformiad, gweithdrefnau cwyno a disgyblu, ymsefydlu, delio â’r cyhoedd, ac iechyd a diogelwch);Ydyw 
Cynnwys nifer y swyddi newydd a gwag a aseswyd fel bod sgiliau Cymraeg yn hanfodol, yn ddymunol, ddim yn angenrheidiol, a bod angen dysgu Cymraeg;Ydyw 
Cynnwys nifer y cwynion a gafodd y sefydliad ynghylch pob dosbarth gwahanol o safonau.Ydyw 

I lawrlwytho’r ddogfen hon fel ffeil PDF, cliciwch yma: Cydymffurfio â Safonaur Gymraeg Adroddiad Blynyddol 2020-21

Logo Trwydded Llywodraeth Agored
Mae’r ddogfen hon ar gael o dan y Drwydded Llywodraeth Agored.

Nôl i ben y dudalen

Tweets