CBHC / RCAHMW > Newyddion > Archwilio PEN DINAS: prifddinas canolbarth Cymru yn yr Oes Haearn
This aerial view shows how complex and impressive are the various entrances, ditches and banks of the Pen Dinas hillfort.

Archwilio PEN DINAS: prifddinas canolbarth Cymru yn yr Oes Haearn

Mae Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed mewn partneriaeth â Chomisiwn Brenhinol Henebion Cymru wedi cael grant gwerth £143,243 gan Gronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yn ogystal â chyllid ychwanegol gan Cadw ar gyfer prosiect cymunedol dwy flynedd i ddysgu mwy am y fryngaer sydd mor amlwg uwchlaw tref Aberystwyth a’i chymydog, Penparcau.

Er i’r safle gael ei gloddio yn y 1930au, mae rhyw ddirgelwch yn perthyn o hyd i’r fryngaer drawiadol hon, fel cymaint o rai eraill ar draws bryniau Cymru. Ai er mwyn dangos grym y gymuned leol yn yr Oes Haearn y cafodd y fryngaer ei hadeiladu, neu a oedd iddi ddiben ymarferol fel lle i gadw gwartheg a grawn yn ddiogel? Beth yr oedd y bobl a oedd yn byw yma’n ei wneud ar y safle hwn ar y bryn?

Bydd y prosiect yn ceisio cael atebion i gwestiynau tebyg i’r rhain, gan weithio gydag aelodau o Fforwm Penparcau a grwpiau cymunedol eraill. Mae’r prosiect dwy flynedd yn cynnwys arolwg geoffisegol a gwaith cloddio a fydd yn taflu goleuni ar y modd yr oedd ein cyndeidiau’n defnyddio’r safle.

Cafodd y syniad ar gyfer y prosiect ei gynnig gan aelodau o’r gymuned leol sydd wedi mynegi awydd i gael gwybod mwy am y fryngaer a’i gweld yn cael ei chynnal a’i chadw yn well. Mae amryw weithgareddau cymunedol wedi’u cynllunio, a fydd yn cynnwys gweithio gydag arbenigwyr lleol ar fywyd gwyllt er mwyn clirio rhedyn ac eithin a gwella’r safle ar y bryn ar gyfer y planhigion, yr adar, yr anifeiliaid di-asgwrn-cefn a’r pryfed prin sy’n byw ym Mhen Dinas.

Bydd gwneud ffilmiau, creu crochenwaith, prosiectau ysgolion, teithiau tywys a gweithgareddau adrodd straeon i gyd yn rhan o’r prosiect cyffrous hwn, a phenllanw’r cyfan fydd gŵyl ar benwythnos i ddangos canlyniadau’r holl weithgareddau hyn.

Meddai Christopher Catling, Prif Weithredwr y Comisiwn Brenhinol: ‘ein bwriad, heb os, yw y dylai hwn fod yn brosiect enghreifftiol sy’n dangos sut mae gwneud penderfyniadau mewn modd cydsyniol a chydgynhyrchu â’n partneriaid yn y gymuned. Un o feiau llawer o brosiectau ‘archaeoleg gymunedol’ yw bod gwirfoddolwyr yn gyfranogwyr eilaidd; fodd bynnag, ein dymuniad ni yw bod y prosiect hwn yn dangos beth y gellir ei gyflawni pan fydd y gymuned ei hun yn gyrru prosiect, gan ofyn y cwestiynau a chreu gwybodaeth newydd wrth eu hateb.’

Gwaith cloddio a gyflawnwyd gan Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed yn 2021, gan ddefnyddio technegau archaeolegol modern i ailagor y ffosydd a gloddiwyd yn wreiddiol yn y 1930au.
Gwaith cloddio a gyflawnwyd gan Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed yn 2021, gan ddefnyddio technegau archaeolegol modern i ailagor y ffosydd a gloddiwyd yn wreiddiol yn y 1930au.
© Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed
Mae’r llun hwn o’r awyr yn dangos mor gymhleth a thrawiadol yw amryw fynedfeydd, ffosydd a chloddiau bryngaer Pen Dinas.
Mae’r llun hwn o’r awyr yn dangos mor gymhleth a thrawiadol yw amryw fynedfeydd, ffosydd a chloddiau bryngaer Pen Dinas.
© Hawlfraint y Goron: Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (CBHC)

Ynglŷn â Chronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yng Nghymru:

Gan ddefnyddio arian a godir gan y Loteri Genedlaethol rydym yn ysbrydoli, yn arwain ac yn darparu adnoddau er mwyn i dreftadaeth y DU greu newid cadarnhaol a pharhaol er budd pobl a chymunedau, yn awr ac yn y dyfodol.

https://www.heritagefund.org.uk/cy/node/107838

Diolch i’r bobl sy’n cymryd rhan yn y Loteri Genedlaethol, mae dros £30 miliwn yn mynd i achosion da ar draws y DU bob wythnos.

16/08/2022

Subscribe
Notify of
guest

Security code *Time limit exceeded. Please complete the captcha once again.

0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

MYNNWCH Y NEWYDDION DIWEDDARAF AM DREFTADAETH CYMRU

Ymunwch â’r rhestr e-bostio i dderbyn diweddariadau rheolaidd. Mae’n rhad ac am ddim!

Tweets

0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x