CBHC / RCAHMW > Newyddion > Comisiwn Brenhinol Archif Bwletin o Ddeunydd Newydd ei Gatalogio – Ebrill 2024

Comisiwn Brenhinol Archif Bwletin o Ddeunydd Newydd ei Gatalogio – Ebrill 2024

Croeso i’r rhifyn misol diweddaraf o Fwletin Archifau Cofnod Henebion Cenedlaethol Cymru, sy’n rhestru’r holl ddeunydd sydd newydd gael ei gatalogio.

Mae eitemau’r archifau yn ogystal â llyfrau’r llyfrgell a’r erthyglau sydd mewn cyfnodolion i gyd ar gael i’w gweld yn ein hystafell ddarllen gyhoeddus. Mae catalog llawn yr archifau ar gael ar Coflein ac mae’n cynnwys copïau digidol o lawer o’r eitemau a restrir. Mae’r cyhoeddiadau i gyd i’w gweld yng Nghatalog y Llyfrgell, sydd ar-lein.

Oriau agor ein Llyfrgell a’n hystafell ddarllen:

Byddwn nawr ar agor bob ddydd Mawrth, dydd Mercher a dydd Iau o 9:30yb tan 16:30yp. Ni fyddwn bellach ar agor i’r cyhoedd ar ddydd Llun, ond yn hytrach, bydd  ein horiau agor ychydig yn hirach ar y dyddiau yr ydym ar agor.  Yn ogystal, bydd y Llyfrgell a’r Ystafell Ymchwilio yn parhau i fod ar gael ar gyfer ymweliadau grŵp, sesiynau tawel ac ymgynghoriadau rhithwir ar ddydd Llun a dydd Gwener. 

Archif ~ Archives

Mae eitemau archif wedi’u hychwanegu i’r casgliadau canlynol yn ystod y mis diwethaf:

Copïau caled yw llawer o’r eitemau hyn, sy’n cynnwys cynlluniau ar raddfa fawr, ffotograffau ac adroddiadau, ac maent ar gael i’w gweld yn ein hystafell chwilio yn Aberystwyth. Mae eitemau eraill yn rhai digidol y gellir eu gweld yn ein catalog ar-lein Coflein.

Dyma rai o’r eitemau sydd wedi’u catalogio erbyn hyn ac sydd ar gael ar Coflein:

Uchod: ffotograff a darlun yn gysylltiedig â Byrllysg Bach, Dyffryn Ardudwy, cyf: DD2024_008_05, a gwirfoddolwyr yn gwneud gwaith arolygu yn Llam Maria, Llanbedr, cyf: DD2024_008_17.

Y mis hwn ychwanegwyd at y catalog gasgliad o nodiadau ymchwil, arolygon ffotograffig ac archifau’n gysylltiedig ag adfeilion ffermydd yn ardal Ardudwy, a grëwyd neu a gasglwyd rhwng mis Tachwedd 2020 a mis Tachwedd 2023, gan staff prosiect a gwirfoddolwyr yn rhan o Brosiect Treftadaeth Ddiwylliannol Harlech ac Ardudwy ‘Murddunnod Coll’.

Nod y prosiect oedd cofnodi a chlodfori nodweddion treftadaeth adeiledig a thirwedd Ardudwy, gan gynnwys adeiladau, enwau caeau, enwau lleoedd a thraddodiadau – rhai sydd wedi goroesi a rhai a gollwyd, gan wella ein dealltwriaeth o ffermydd a bywydau’r bobl sydd wedi bod yn byw ac yn amaethu yn yr ardal dros y canrifoedd diwethaf. Gallwch ddarllen mwy ar dudalen y prosiect ar y we yma, a gweld yr eitemau sydd wedi’u catalogio o’r prosiect ar Coflein yma.

Llun a dynnwyd ac a roddwyd gan Sally Carter, yn dangos y Garreg Goffa Thalidomid yng Ngerddi Alexandra, Caerdydd. Cyf: DD2024_006.

Dadorchuddiwyd y garreg goffa barhaol hon ar 30 Mehefin 2016 i’r sawl yr effeithiodd sgandal y cyffur Thalidomid arnynt, a hynny’n dilyn ymgyrch hir gan yr awdur a’r artist a anwyd yng Nghaerdydd Rosaleen Moriarty-Simmonds OBE, ei gŵr Stephen a’i ffrind Eddie Freeman (y mae gan y tri ohonynt amhariadau a achoswyd gan Thalidomid) i osod y garreg goffa yng Ngerddi Alexandra, Parc Cathays, Caerdydd. Dadorchuddiwyd y garreg ar 30 Mehefin 2016, sef Diwrnod Coffa Thalidomid.

Mae gwefan sy’n gysylltiedig â’r Garreg Goffa Thalidomid i’w gweld yma. Mae ein cofnod safle i’w weld yma.

Llun digidol o ystafell amlbwrpas – yn rhan o gofnod ffotograffig o adeilad Craig y Don, Porthaethwy, dyddiedig 23/05/2023. Cynhaliwyd yr arolwg yn rhan o amodau cynllunio (Caniatâd Adeilad Rhestredig).
Llun yn dangos y tu mewn i gapel, o Gofnod Adeilad Hanesyddol lefel 3 ar gyfer Capel Rhiw, a gynhaliwyd fel amod Caniatâd Adeilad Rhestredig ym mis Mawrth 2024.

Llun yn dangos y tu mewn i Ysgol Glanadda, Bangor (neuadd), dyddiedig 26/10/2023. Tynnwyd y llun yn rhan o gofnod ffotograffig o’r adeilad, a oedd yn gysylltiedig ag amodau cynllunio

Gwnaethom archifo cofnodion sawl arolwg ffotograffig a gynhaliwyd yn rhan o amodau cynllunio cyn adnewyddu neu ddymchwel adeiladau. Mae’r arolygon hyn ar gael i’r cyhoedd at ddibenion cyfeirio ac ymchwilio yn y dyfodol, fel cofnod parhaol o’r adeilad. Er bod rhai o’r adeiladau a gofnodir yn y modd hwn

mewn cyflwr gwael, mae ganddynt nodweddion sy’n taflu goleuni ar eu hysblander blaenorol (a’r defnydd a wnaed ohonynt). Arolwg o Graig-y-Don, Porthaethwy yw’r un cyntaf, sef plasty bach o sawl cyfnod o’r 18fed ganrif ymlaen. Mae lluniau eraill o’r arolwg yn dangos ystafell filiards, grisiau crand, paneli pren a lleoedd tân.

Mae’r ail arolwg yn dangos Ysgol Glanadda, Bangor cyn iddi gael ei dymchwel. Roedd yr adeilad yn un o frics coch, ac ynddo chwe ystafell ddosbarth a neuadd ganolog. Agorwyd yr ysgol yn 1900, ac fe’i hadeiladwyd yn wreiddiol ar gyfer plant gweithwyr y rheilffordd ar ôl i orsaf Bangor agor yn 1848. Caewyd yr ysgol yn 2020 a chafodd ei dymchwel yn 2023. Mae gwaith celf y plant i’w weld o hyd ar furiau’r neuadd a’r ystafelloedd dosbarth.

Mae’r llun olaf yn dangos y tu mewn i Gapel Bethel neu Gapel Rhiw, Llanarmon-yn-Iâl, sef Capel Methodistiaid Calfinaidd Cymraeg a sefydlwyd yn wreiddiol yn 1786. Mae’r adeilad presennol yn dyddio’n ôl i 1867. Erbyn hyn, mae’n Adeilad Rhestredig Gradd 2 a ddisgrifir fel capel carreg hardd o’r bedwaredd ganrif ar bymtheg. Tynnwyd y lluniau cyn i’r capel gael ei droi’n annedd, ac mae’r arolwg yn cynnwys lluniau o’r nodweddion mewnol megis y nenfwd panelog lliw glas a hufen gyda dau rosyn a dau siâp hirgrwn yn y paneli canol.

Bwrw golwg yn ôl

Bob mis, byddwn yn dangos llun(iau) cynharach sy’n gysylltiedig ag un o’r safleoedd uchod, a dynnwyd o’n harchif. Mae’r llun isod yn dangos tu blaen a mynedfa Capel Methodistiaid Calfinaidd Cymraeg Bethel, Rhiw Iâl, Llanarmon-yn-Iâl, ger yr Wyddgrug. Tynnwyd y llun ym mis Awst 2018. (cyf: 6025319).

Cysylltwch â ni

Os oes gennych unrhyw sylwadau neu ymholiadau, mae croeso i chi gysylltu â ni:

Gwasanaeth Llyfrgell ac Ymholiadau CHCC
Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru
Ffordd Penglais
Aberystwyth
Ceredigion SY23 3BU

Ffôn: +44 (0)1970 621200
E-bost: nmr.wales@rcahmw.gov.uk
Gwefan: rcahmw.gov.uk

Croesewir gohebiaeth yn y Gymraeg a’r Saesneg | Correspondence welcomed in Welsh and English

12/06/2024

Subscribe
Notify of
guest

Security code *Time limit exceeded. Please complete the captcha once again.

0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

MYNNWCH Y NEWYDDION DIWEDDARAF AM DREFTADAETH CYMRU

Ymunwch â’r rhestr e-bostio i dderbyn diweddariadau rheolaidd. Mae’n rhad ac am ddim!

Tweets

0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x