CBHC / RCAHMW > Newyddion > Comisiwn Brenhinol Archif Bwletin o Ddeunydd Newydd ei Gatalogio – Rhagfyr 2023

Comisiwn Brenhinol Archif Bwletin o Ddeunydd Newydd ei Gatalogio – Rhagfyr 2023

Croeso i’r rhifyn misol diweddaraf o Fwletin Archifau Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru, sy’n rhestru’r holl ddeunydd sydd newydd gael ei gatalogio. Mae eitemau’r archifau, llyfrau’r llyfrgell a’r erthyglau sydd mewn cyfnodolion i gyd ar gael i’w gweld yn ein hystafell ddarllen gyhoeddus. Mae catalog llawn yr archifau ar gael ar coflein.gov.uk. ac mae’n cynnwys copïau digidol o lawer o’r eitemau a restrir. Mae’r cyhoeddiadau i gyd i’w gweld yng Nghatalog y Llyfrgell, sydd ar-lein.

Oriau agor ein Llyfrgell a’n hystafell ddarllen:

Rydym ar agor ar ddydd Llun, dydd Mawrth a dydd Iau o 9:30 tan 16:00 ac ar ddydd Mercher o 10:30 tan 16:30.

Byddem yn eich cynghori i drefnu apwyntiad.

Archif

Mae eitemau archif wedi’u hychwanegu i’r casgliadau canlynol yn ystod y mis diwethaf:

Copïau caled yw llawer o’r eitemau hyn, sy’n cynnwys cynlluniau ar raddfa fawr, ffotograffau ac adroddiadau, ac maent ar gael i’w gweld yn ein hystafell chwilio yn Aberystwyth. Mae eitemau eraill yn rhai digidol y gellir eu gweld yn ein catalog ar-lein Coflein.

Dyma rai o’r eitemau sydd wedi’u catalogio erbyn hyn ac sydd ar gael ar Coflein:

Ffotograffau sy’n dangos manylion balwstrau a phostyn grisiau, o Gofnod Treftadaeth Adeiledig o’r bont droed i gerddwyr yng Ngorsaf Reilffordd y Fflint, a luniwyd yn 2023. Cyfeirnod ERC2023_021_005.
Ffotograffau sy’n dangos manylion balwstrau a phostyn grisiau, o Gofnod Treftadaeth Adeiledig o’r bont droed i gerddwyr yng Ngorsaf Reilffordd y Fflint, a luniwyd yn 2023. Cyfeirnod ERC2023_021_005.

Cafodd gorsaf y Fflint ei hadeiladu’n fuan ar ôl 1845 pan gychwynnodd y gwaith ar y Rheilffordd o Gaer i Gaergybi. Peiriannydd y rheilffordd oedd Robert Stephenson, a chafodd gorsaf y Fflint a’r adeiladau eraill eu dylunio gan Francis Thompson, pensaer y rheilffordd.

Cafodd y bont droed ei chodi ym mis Gorffennaf 1884 ac mae ganddi sawl nodwedd addurnol neilltuol sydd i’w gweld hefyd ar bontydd troed eraill ar y Rheilffordd o Gaer i Gaergybi. Ymhlith y nodweddion hynny y mae’r balwstrau haearn bwrw yn y grisiau, sy’n cynnwys elfennau hirgrwn a chylchol cain plethedig gyda motiffau tebyg i olwynion, sy’n gwneud i rywun feddwl am olwynion locomotifau neu wageni.

Arweiniodd y bwriad i symud y bont droed hon, sydd o’r 19eg ganrif, at ofyniad i lunio cofnod treftadaeth adeiledig er mwyn bodloni amod cynllunio a oedd ynghlwm wrth Gydsyniad Adeilad Rhestredig.

Gallwch ddarllen mwy yn ein cofnod safle yma: Gorsaf Reilffordd y Fflint | Coflein

Ffotograff sy’n dangos switshys golau a dolen bres ar ddrws yng Nghapel Tabernacl, Stryd y Capel, Conwy, a dynnwyd gan Colin Le Boutillier yn 2015, sy’n perthyn i arolwg ffotograffig a gyflwynwyd yn rhan o ganiatâd cynllunio. Cyfeirnod ERC2023_020
Ffotograff sy’n dangos switshys golau a dolen bres ar ddrws yng Nghapel Tabernacl, Stryd y Capel, Conwy, a dynnwyd gan Colin Le Boutillier yn 2015, sy’n perthyn i arolwg ffotograffig a gyflwynwyd yn rhan o ganiatâd cynllunio. Cyfeirnod ERC2023_020

Mae Capel Methodistaidd Tabernacl, Conwy, dyddiedig 1885 (ond a godwyd yn wreiddiol yn 1802) yn enghraifft o arddull Pengrwn Syml math o gapel lle mae’r fynedfa yn wal dalcen yr adeilad. Caeodd y capel rhestredig Gradd II yn 2011 ac aeth i ddwylo preifat. Erbyn hyn, mae’n lleoliad amlbwrpas sy’n cynnwys llety gwely a brecwast. Mae nodweddion gwreiddiol sy’n cynnwys y balconi, yr organ a’r pulpud wedi’u cadw.

Gallwch ddarllen mwy yn ein cofnod safle yma: Capel Methodistiaid Wesleaidd Cymraeg Tabernacl, Stryd y Capel a York Place, Conwy | Coflein.

Ffotograffau sy’n dangos y lle tân ar y llawr cyntaf
Ffotograffau sy’n dangos y lle tân ar y llawr cyntaf, a manylion yr arysgrifau sydd y naill ochr a’r llall iddo, yn Rhif 14 Heol Fawr, Caerdydd. Tynnwyd y ffotograff yn rhan o Arolwg Adeilad Hanesyddol gan Richard Hayman yn 2021. Cyfeirnod: RHC_05
Ffotograffau sy’n dangos y lle tân ar y llawr cyntaf, a manylion yr arysgrifau sydd y naill ochr a’r llall iddo, yn Rhif 14 Heol Fawr, Caerdydd. Tynnwyd y ffotograff yn rhan o Arolwg Adeilad Hanesyddol gan Richard Hayman yn 2021. Cyfeirnod: RHC_05.

Dyma sydd wedi’i ysgrifennu yn yr arysgrifau:
“The fire my glittering Father is
Th’ Earth’s my Mother kind
The Sea my Younger Brother is
But me no man can find”

Mae’r canlynol wedi’i ysgrifennu ar y dde, dan ddarlun o’r lleuad gilgant a’r sêr:
“Who can stand against his cold”

Mae’r arysgrifau hyn yn gwneud i rywun feddwl am y math o fanylion yr oedd y siop Liberty ffasiynol yn eu dylunio tua’r adeg honno, ac mae’r ystafell gyfan yn cynnwys nodweddion dylunio Celf a Chrefft.

Cafodd Rhif 14 Heol Fawr, Caerdydd ei adeiladu ddiwedd y 19eg ganrif. Siop dilledydd ydoedd yn wreiddiol gyda swyddfeydd uwch ei phen. Mae’n debyg bod y manylion Celf a Chrefft ar y llawr cyntaf wedi’u dylunio yn 1899 gan George Halliday pan greodd ‘The New Dorothy Café’ yn yr adeilad, sef tŷ te moethus â phanelau pren traddodiadol a oedd yn creu amgylchedd chwaethus ar gyfer mwynhau cynnyrch a gwasanaeth ardderchog. Roedd panelau o’r fath yn nodweddiadol o waith Halliday. Mae Cyfeirlyfrau Caerdydd yn dangos bod Caffi a Bwyty Dorothy wedi parhau i fasnachu yn Rhif 14 Heol Fawr tan ganol yr 20fed ganrif.

Cafodd cynlluniau i droi’r adeilad rhestredig Gradd II ynghanol Caerdydd yn fflatiau ac yn lle manwerthu eu cymeradwyo yn 2021, a chafodd yr arolwg hwn ei gynnal er mwyn cofnodi’r adeilad cyn y gwaith ailddatblygu.

Gallwch ddarllen mwy yn ein cofnod safle yma: Heol Fawr, Rhif 14 a Rhif 15 (yr ochr ddwyreiniol), Caerdydd | Coflein

Bwrw golwg yn ôl

Bob mis, byddwn yn dangos llun(iau) cynharach sy’n gysylltiedig ag un o’r safleoedd uchod, a dynnwyd o’n harchif. Daw’r awyrlun isod o’n casgliad Aerofilms, ac mae’n dangos tref y Fflint yn 1920, cyfeirnod: WPW003055. Gallwch weld y rheilffordd gyda’r bont droed ynghanol y llun ar yr ochr dde. Mae’r ffotograff ar gael ar Coflein.

Tref y Fflint yn 1920
Tref y Fflint yn 1920.

Cysylltwch â ni

Os oes gennych unrhyw sylwadau neu ymholiadau, mae croeso i chi gysylltu â ni:Gwasanaeth Llyfrgell ac Ymholiadau CHCC
Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru
Ffordd Penglais
Aberystwyth
Ceredigion SY23 3BUFfôn: +44 (0)1970 621200
E-bost: chc.cymru@cbhc.gov.uk
Gwefan: cbhc.gov.uk

Croesewir gohebiaeth yn y Gymraeg a’r Saesneg | Correspondence welcomed in Welsh and English

01/02/2024

Subscribe
Notify of
guest

Security code *Time limit exceeded. Please complete the captcha once again.

0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

MYNNWCH Y NEWYDDION DIWEDDARAF AM DREFTADAETH CYMRU

Ymunwch â’r rhestr e-bostio i dderbyn diweddariadau rheolaidd. Mae’n rhad ac am ddim!

Tweets

0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x