Diwali

Mae Diwali yn ŵyl sydd gyda’r mwyaf crand a chaiff ei dathlu gan lawer o gymunedau yng Nghymru, gan gynnwys Hindwiaid, Siciaid, Jainiaid a Bwdistiaid Newar. Caiff Diwali ei alw hefyd yn ‘Ŵyl y Goleuni’. Mae’n dathlu’r ffaith bod daioni yn drech na drygioni, bod goleuni’n drech na thywyllwch a bod gwybodaeth yn drech nag anwybodaeth.

Gadewch i ni ddysgu mwy am darddiad yr ŵyl hon. Mae gan Diwali wreiddiau hynafol yn India, ac mae’n tarddu o gyfnod sydd filoedd o flynyddoedd yn ôl. Yn ôl mytholeg Hindŵaidd, mae Diwali yn dathlu’r ffaith bod yr Arglwydd Rama a Sita, ei wraig, wedi dychwelyd i’w teyrnas yn Ayodhya ar ôl trechu Ravana, y brenin cythreulig. Wrth iddynt ddychwelyd i Ayodhya, cafodd y deyrnas gyfan ei goleuo â lampau olew a chanhwyllau, sy’n symboleiddio’r modd y mae goleuni’n drech na thywyllwch.

Yn y gorffennol, câi Diwali ei ddathlu drwy gynnau lampau olew neu diyas a thanio clecars. Byddai pobl yn gwisgo gwisgoedd traddodiadol, yn addurno eu tai â rangolis a goleuadau ac yn paratoi seigiau arbennig.

Mae hanes Ramayana yn digwydd yn ystod y Treta Yuga, sef yr oes y credir iddi ddigwydd rhwng 1,296,000 a 864,000 o flynyddoedd yn ôl, yn ôl mytholeg Hindŵaidd. Ni wyddys beth oedd union ddyddiad y digwyddiad ond credir ei fod wedi digwydd sawl mil o flynyddoedd yn ôl.

Dathliadau Diwali gan Arjun Kashyap 2023

Mae Diwali yn gysylltiedig ag amryw fytholegau a hanesion yn India. Dyma rai hanesion mytholegol eraill, ar wahân i hanes Ramayana, sy’n ymwneud â Diwali:

1. Hanes y Brenin Bali a’r Arglwydd Vishnu: Yn ôl yr hanes hwn, roedd y Brenin Bali yn frenin cythreulig a oedd wedi ennill llawer o rym ac wedi dechrau herio’r duwiau. Aeth yr Arglwydd Vishnu, ar ffurf afatar o’r enw Vaman, at y Brenin a gofyn iddo am dir a oedd yn mesur tri cham. Pan gytunodd Bali, trodd Vaman yn gawr a llwyddodd i groesi’r Ddaear a’r nefoedd mewn dau gam. Ar gyfer y trydydd cam, cynigiodd Bali ei ben iddo a chafodd ei anfon i’r isfyd. Cafodd ganiatâd i ymweld â’i bobl unwaith y flwyddyn, ac enw’r dathliad hwnnw yw Bali Pratipada neu Padwa. Credir bod yr hanes hwnnw wedi digwydd yn ystod y Satya Yuga, sef yr oes gyntaf a’r oes hiraf o blith y pedwar Yuga sy’n perthyn i fytholeg Hindŵaidd. Amcangyfrifir ei fod wedi digwydd dros 1.7 miliwn o flynyddoedd yn ôl.

Credir bod ychydig yn rhagor o hanesion am ddathlu Diwali wedi digwydd tua diwedd y Dwapara Yuga, sef yr oes a ddigwyddodd ar ôl y Treta Yuga. Amcangyfrifir bod hynny wedi digwydd sawl mil o flynyddoedd yn ôl, ond nid yw’r union ddyddiadau’n hysbys.

2. Hanes Krishna a Narakasura: Mae’r hanes hwn yn gysylltiedig â rhan ddeheuol India, lle credir bod yr Arglwydd Krishna wedi lladd y brenin cythreulig Narakasura a oedd wedi dychryn y bobl. Caiff y diwrnod cyn Diwali ei ddathlu fel Naraka Chaturdashi i goffáu buddugoliaeth daioni dros ddrygioni. Credir bod yr hanes hwn wedi digwydd yn ystod y Dwapara Yuga, a ddigwyddodd ar ôl y Treta Yuga. Nid yw’r union ddyddiad yn hysbys, ond credir ei fod wedi digwydd sawl mil o flynyddoedd yn ôl.

3. Hanes Lakshmi Puja: Ar ddiwrnod Diwali, sy’n ddiwrnod pwysig, credir bod y dduwies Lakshmi, sef duwies cyfoeth a ffyniant, yn ymweld â’r Ddaear ac yn bendithio ei dilynwyr â chyfoeth a llawenydd. Bydd pobl yn cynnau lampau a chanhwyllau i’w chroesawu ac yn perfformio Lakshmi Puja er mwyn ceisio ei bendith.

4. Hanes y Pandavas yn dychwelyd: Yn ôl y Mahabharata, ar ôl bod yn alltud am 13 blynedd, dychwelodd y Pandavas i’w teyrnas ar ddiwrnod Diwali. Aeth pobl ati i gynnau lampau i’w croesawu, a dathlu’r ffaith eu bod yn dychwelyd.

Traddodiadau Diwali

Caiff Diwali ei ddathlu dros gyfnod o bum diwrnod.

Diwrnod 1: Mae pobl yn glanhau eu cartrefi ac yn siopa am aur neu offer cegin er mwyn helpu i ddod â lwc dda.

Diwrnod 2: Mae pobl yn addurno eu cartrefi â lampau clai ac yn creu patrymau o’r enw rangoli ar y llawr gan ddefnyddio tywod neu bowdwr lliw.

Diwrnod 3: Ar brif ddiwrnod yr ŵyl, mae teuluoedd yn dod ynghyd ar gyfer Lakshmi Puja, sef gweddi i’r dduwies Lakshmi, ac yna ceir gwleddoedd blasus ac arddangosfeydd tân gwyllt.

Diwrnod 4: Dyma ddiwrnod cyntaf y flwyddyn newydd, pan fydd ffrindiau a pherthnasau’n ymweld ac yn dod â’u rhoddion a’u dymuniadau gorau ar gyfer y tymor.

Diwrnod 5: Mae brodyr yn ymweld â’u chwiorydd priod, sy’n eu croesawu drwy ddangos cariad a pharatoi pryd mawr o fwyd iddynt.

Mae Diwali yn ŵyl gyhoeddus yn y gwledydd canlynol:

  • India
  • Nepal
  • Sri Lanka
  • Malaysia
  • Singapore

I gloi, mae Diwali yn ŵyl sy’n ein dysgu am rym daioni dros ddrygioni ac am bwysigrwydd lledaenu goleuni a llawenydd. Mae’n adeg i deuluoedd ac anwyliaid ddod ynghyd a dathlu gyda’i gilydd.

Felly, gadewch i ni oleuo ein bywydau, nid yn unig â diyas a goleuadau ond hefyd â gobaith, cariad a charedigrwydd.

Diwali HAPUS

Manjushaw Gurindapalli, Swyddog Cymunedol Addysg a Gwirfoddoli yn Amgueddfa Llandudno

13/11/2023

Subscribe
Notify of
guest

Security code *Time limit exceeded. Please complete the captcha once again.

0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

MYNNWCH Y NEWYDDION DIWEDDARAF AM DREFTADAETH CYMRU

Ymunwch â’r rhestr e-bostio i dderbyn diweddariadau rheolaidd. Mae’n rhad ac am ddim!

Tweets

0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x