Michael Portillo a’r tîm cynhyrchu yn ffilmio ar Ben Dinas gyda’r Comisiwn Brenhinol, Medi 2020 (Hawlfraint y Goron CBHC).

Dyddiau aur bryngaer Pen Dinas, Aberystwyth: ‘Great British Railway Journeys’ ar BBC Two

Ar Ddydd Gwener yr wythnos hon, ar BBC Two, fe fydd Michael Portillo, cyflwynydd y gyfres deledu Great British Railway Journeys, yn dod i Aberystwyth, wedi’i dywys gan ei Bradshaw’s Guide o’r 1930au.

Roedd yn bleser gan y Comisiwn Brenhinol weithio gyda’r tîm cynhyrchu ar stori’r cloddiadau ar fryngaer Pen Dinas yn y 1930au, a darparu lluniau hanesyddol o archif Cofnod Henebion Cenedlaethol Cymru.

Daryll Forde, Athro ifanc o Brifysgol Aberystwyth, a gafodd y syniad o wneud cloddiadau arloesol y 1930au. Penodwyd Forde yn Athro Gregynog yn yr adran Daearyddiaeth ac Anthropoleg ym Mhrifysgol Cymru, Aberystwyth ym 1930, pan nad oedd ond 28 oed. Roedd ef eisoes wedi treulio dwy flynedd ym Mhrifysgol Califfornia, Berkeley, yn Gymrawd y Gymanwlad mewn Anthropoleg.

Dechreuodd Forde y gwaith cloddio i ddarganfod tarddiad cyn-Rufeinig bryngaer Pen Dinas ym 1933, pan oedd y Dirwasgiad yn ei anterth. Yng nghanol y tîm cloddio, roedd yr Athro Forde ifanc yn ffigur trawiadol yn ei siwt a’i ffedora.

Rhwng 1933 a 1937, fe ddenodd y cloddiadau haf ar ben y fryngaer arfordirol sylw’r wasg genedlaethol a thorfeydd o ymwelwyr brwd a oedd yn awyddus i weld y gweithwyr yn datguddio muriau claddedig a thrysorau eraill o’r Oes Haearn. Ar y pryd, hwn oedd un o’r cloddiadau mwyaf ar fryngaer yng ngwledydd Prydain. Roedd y gweithwyr lleol yn sicr yn falch o’r gwaith tymhorol a’r cyfle i ennill cyflog.

Eglurodd Dr Toby Driver:

‘Roedd yn bleser ffilmio gyda Michael Portillo a’i dîm ar fryngaer Pen Dinas fis Medi diwethaf, gan ddilyn yr holl reolau Covid. Fe fuon ni’n ystyried hanes a phwysigrwydd cloddiadau’r 1930au ac yn edrych ar sut mae technoleg newydd fel dronau yn helpu archaeolegwyr i wneud arolygon o’r safle heddiw.

Mae llawer o ymchwil newydd am gloddiadau Forde wedi’i wneud gan Trysor Heritage Consultancy mewn cydweithrediad â Fforwm Cymunedol Penparcau, ac mae’r Comisiwn Brenhinol yn ddiolchgar iddynt am rannu canlyniadau’r gwaith newydd hwn gyda ni.’

Ychwanegodd yr Athro Sarah Davies, Pennaeth Daearyddiaeth a Gwyddorau Daear ym Mhrifysgol Aberystwyth:

‘Fel arweinydd y cloddiadau ar Ben Dinas, fe ddangosodd Daryll Forde ei ymrwymiad i feithrin dealltwriaeth ddyfnach o gynhanes yr ardal leol, a gwaddol hynod bwysig yw’r gwaith a wnaeth yn ystod ei 15 mlynedd yng Ngholeg Prifysgol Cymru, Aberystwyth, fel y câi’r sefydliad ei alw bryd hynny.’

Cloddiadau Newydd Cyffro

Mae cloddiadau newydd cyffrous yn y fryngaer yn cael eu cynllunio ar gyfer yr haf gan Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed a Fforwm Cymunedol Penparcau. Manylion pellach: Prosiect Archeoleg Pendinas.

Darganfyddwch fwy am Hanes Cloddiadau Pendinas ar Facebook: Penparcau History and Heritage Group.

Great British Railway Journeys

Bydd Great British Railway Journeys, Cyfres 12, Rhaglen 15, Aberystwyth i’r Drenewydd yn cael ei darlledu ar BBC Two ar Ddydd Gwener am 18:30 https://www.bbc.co.uk/programmes/m000w24q

… a bydd ar gael wedyn ar BBC iPlayer.

DOLENNAU:                                                                                

Darllenwch fwy am fryngaer Pen Dinas yma: https://coflein.gov.uk/cy/safle/92236/?term=pen%20dinas%20aberystwyth

Adran Daearyddiaeth a Gwyddorau Daear Prifysgol Aberystwyth: https://www.aber.ac.uk/cy/dges/

Cloddiadau newydd ar gyfer 2021: https://www.cambrian-news.co.uk/article.cfm?id=135986

Michael Portillo a’r tîm cynhyrchu yn ffilmio ar Ben Dinas gyda’r Comisiwn Brenhinol, Medi 2020 (Hawlfraint y Goron CBHC).
Michael Portillo a’r tîm cynhyrchu yn ffilmio ar Ben Dinas gyda’r Comisiwn Brenhinol, Medi 2020 (Hawlfraint y Goron CBHC).
Yr Athro Daryll Forde ifanc (canol, gyda het) a gweithwyr lleol yn cloddio Porth y Culdir ym mryngaer Pen Dinas ym 1934 (Hawlfraint y Goron CBHC).
Yr Athro Daryll Forde ifanc (canol, gyda het) a gweithwyr lleol yn cloddio Porth y Culdir ym mryngaer Pen Dinas ym 1934 (Hawlfraint y Goron CBHC).
Bryngaer Pen Dinas, Aberystwyth. Awyrlun a dynnwyd gan ddrôn y Comisiwn Brenhinol wrth ffilmio ar gyfer y rhaglen BBC Two, Medi 2020; hediad gyda chaniatâd Cyngor Sir Ceredigion (Hawlfraint y Goron CBHC).
Bryngaer Pen Dinas, Aberystwyth. Awyrlun a dynnwyd gan ddrôn y Comisiwn Brenhinol wrth ffilmio ar gyfer y rhaglen BBC Two, Medi 2020; hediad gyda chaniatâd Cyngor Sir Ceredigion (Hawlfraint y Goron CBHC).

05/12/2021

guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

MYNNWCH Y NEWYDDION DIWEDDARAF AM DREFTADAETH CYMRU

Ymunwch â’r rhestr e-bostio i dderbyn diweddariadau rheolaidd. Mae’n rhad ac am ddim!

Tweets

0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x