Archwilio Eich Archif - Explore Your Archive - logo

Lluniadau wedi’u digido a ffotograffau anhygoel: Enghreifftiau gwych o’n Casgliadau Ar-lein

Fel yn y rhan fwyaf o archifau, mae nifer o gasgliadau amrywiol yn archif y Comisiwn Brenhinol, Cofnod Henebion Cenedlaethol Cymru (CHCC).  Mae gennym 916 o gasgliadau i gyd, yn amrywio o rai bach a phenodol i rai mawr ac eang eu cwmpas. 

Casgliadau papur yw llawer o’r rhain a rhaid dod i’n hystafell ymchwil yn bersonol i’w gweld neu gysylltu â’r tîm ymholiadau i ofyn am gopïau.  Er bod cyfyngiadau eleni wedi’i gwneud hi’n anodd i bobl gyrchu’r casgliadau papur, maen nhw hefyd wedi peri i ni sylweddoli o’r newydd mor amhrisiadwy yw ein casgliadau digidol.

Mae nifer cynyddol o’r casgliadau a dderbyniwn heddiw yn rhai digidol. Oherwydd hyn, a’n rhaglen barhaus o ddigido ein casgliadau, mae gennym fwy na 100,000 o eitemau y gall y cyhoedd eu gweld am ddim drwy gyrchu ein catalog ar-lein, Coflein.  Yn y blog hwn, rhown sylw i rai o’r casgliadau gwych hyn:

Casgliad Aerofilms

Casgliad Aerofilms yw un o lawer o gasgliadau o awyrluniau a gedwir yn CHCC. Cafodd y lluniau yn y casgliad hwn eu tynnu rhwng 1919 a 2006 gan Aerofilms Ltd., cwmni awyr-ffotograffiaeth preifat a sefydlwyd wedi’r Rhyfel Mawr. Ar ôl i’r cwmni roi’r gorau iddi, prynwyd y ffotograffau Cymreig yn y casgliad gan y Comisiwn Brenhinol. Yn 2010 fe dderbyniwyd sawl grant i’n galluogi i sefydlu ‘Prydain oddi Fry’, prosiect pedair blynedd o hyd ar y cyd â phartneriaid yn Lloegr a’r Alban i ddigido’r ffotograffau mwyaf gwerthfawr, sef y rheiny a dynnwyd rhwng 1919 a 1953. Gellir gweld y ffotograffau hyn, sy’n dangos sut mae trefi a dinasoedd Cymru wedi newid ar hyd y blynyddoedd, ar Coflein ac ar wefan Prydain oddi Fry.

Dociau Caerdydd, 1929
Dociau Caerdydd, 1929
Canolfan Ddinesig a Neuadd y Ddinas Abertawe, 1935
Canolfan Ddinesig a Neuadd y Ddinas Abertawe, 1935

Darganfyddwch fwy am Aerofilms a’r newidiadau yn nhirweddau Prydain yn hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif yn y gyfrol Aerofilms: A History of Britain From Above (2015) y gellir ei phrynu drwy fynd i’n gwefan.

Casgliad Arthur Chater

Botanegydd adnabyddus oedd Arthur Chater, ond ychydig o bobl sy’n gwybod iddo hel at ei gilydd gasgliad enfawr o ffotograffau. Mae rhyw 4,000 o’i ffotograffau du a gwyn, y rhan fwyaf ohonynt o safleoedd yn Sir Aberteifi a dynnwyd rhwng 1955 a 1965, wedi’u rhoi ar adnau yn CHCC, ac mae miloedd eraill ar eu ffordd. Gellir gweld mwy na 2,800 o’r lluniau hyn ar-lein eisoes.

Yr Hen Goleg, Aberystwyth
Yr Hen Goleg, Aberystwyth
Y Tabernacl, Capel y Methodistiaid Calfinaidd Cymraeg, Stryd Powell, Aberystwyth
Y Tabernacl, Capel y Methodistiaid Calfinaidd Cymraeg, Stryd Powell, Aberystwyth

Archif Falcon Hildred

Mae’r arlunydd Falcon Hildred yn enwog am ei ddarluniau pensil, inc a dyfrlliw o dirweddau diwydiannol, yn enwedig Blaenau Ffestiniog. Enghraifft nodedig o gasgliad a brynwyd gan y Comisiwn Brenhinol yw hon, ac rydym erbyn hyn wedi digido bron 600 o’i weithiau celf. Yn ogystal â rhoi’r rhain ar-lein, mae llyfr y Comisiwn Brenhinol am ei waith yn cynnwys 200 a rhagor o ddarluniau lliw gan yr arlunydd a ddewiswyd o lawer o wahanol gasgliadau. Yn ogystal â bod yn llyfr celf bendigedig, mae’n ddefnyddiol fel cyfeirlyfr o adeiladau a thirweddau diwydiannol.

Gall Worktown: The Drawings of Falcon Hildred gael ei brynu yn ein siop lyfrau ar-lein.

Cwt Weindio, Chwarel Maenofferen
Cwt Weindio, Chwarel Maenofferen
Capel Gwylfa (wedi’i droi’n garej)
Capel Gwylfa (wedi’i droi’n garej)

Awyrluniau Digidol Arosgo Lliw CBHC

Mae awyrluniau a dynnwyd gan yr Awyrlu Brenhinol, yr Arolwg Ordnans a sefydliadau eraill i’w cael yng nghasgliadau helaeth y Comisiwn Brenhinol. Ond ers 1986 mae gan y Comisiwn ei raglen ei hun o dynnu lluniau o’r awyr. Mae’r rhaglen hon yn canolbwyntio ar safleoedd hanesyddol ac archaeolegol Cymru ac yn cynnwys monitro henebion cofrestredig ar ran Cadw yn ogystal â darganfod safleoedd archaeolegol newydd.

Ysgol Bro Teifi
Ysgol Bro Teifi
Porth Mawr
Porth Mawr
Bryn Llyndwr
Bryn Llyndwr
Caer Rufeinig Trawscoed
Caer Rufeinig Trawscoed

Tirweddau sy’n newid, eiliadau mewn amser, golygfeydd syfrdanol a darganfyddiadau newydd.

A wyddech chi?
Mai Cofnod Henebion Cenedlaethol Cymru, ers 2016, yw’r archif genedlaethol ar gyfer ffotograffiaeth o’r awyr yng Nghymru, a bod ynddi erbyn hyn fwy na 2 filiwn o awyrluniau sy’n cwmpasu’r can mlynedd ddiwethaf.

Dysgwch fwy am ein hawyrluniau hanesyddol yn y fideo hwn: https://www.youtube.com/watch?v=PUg0tMh2uGQ

Casgliad Ffotograffig y Swyddfa Gwybodaeth Ganolog

Sefydlwyd y Swyddfa Gwybodaeth Ganolog ym 1946 yn olynydd i Weinyddiaeth Gwybodaeth yr Ail Ryfel Byd. Hi oedd adran marchnata a chyfathrebu llywodraeth y DU a bu’n cynhyrchu deunyddiau hyrwyddo a gwybodaeth i bobl Prydain. Arweiniodd y gwaith hwn at greu llyfrgell sylweddol o ffotograffau a gafodd ei gwasgaru yn y man, ac ym 1992 daeth casgliad o ffotograffau, tryloywderau a negatifau o adeiladau a safleoedd yng Nghymru i feddiant CBHC. Mae mwy na 700 o’r lluniau hyn wedi’u digido bellach a gellir eu gweld ar Coflein.

Eglwys Gadeiriol Tyddewi
Eglwys Gadeiriol Tyddewi
Castell Caernarfon
Castell Caernarfon
Cofeb Ryfel Genedlaethol Cymru yng Nghaerdydd
Cofeb Ryfel Genedlaethol Cymru yng Nghaerdydd

Explore Your Archive - logo

Gan Rhodri Lewis, Cynorthwyydd Ymholiadau a Llyfrgell

11/26/2020

guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

MYNNWCH Y NEWYDDION DIWEDDARAF AM DREFTADAETH CYMRU

Ymunwch â’r rhestr e-bostio i dderbyn diweddariadau rheolaidd. Mae’n rhad ac am ddim!

Tweets

0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x