Clawr y llyfr – Cymru a’r Môr: 10,000 o Flynyddoedd o Hanes y Môr

Llyfr Morwrol Darluniedig Gorau’r Flwyddyn: Cymru a’r Môr: 10,000 o Flynyddoedd o Hanes y Môr

Yng Ngwobrau Llenyddol Mountbatten y Sefydliad Morwrol rhoddwyd Tystysgrif Teilyngdod i Cymru a’r Môr: 10,000 o Flynyddoedd o Hanes y Môr, ‘llyfr llawn darluniau gwych’ a gyhoeddwyd gan Gomisiwn Brenhinol Henebion Cymru.

O blith 76 o lyfrau o bedwar ban byd ar themâu morwrol, cafodd Cymru a’r Môr ei roi ar y rhestr fer hefyd am wobr y Llyfr Gorau yng Ngwobrau’r Cyfryngau Morwrol blynyddol a gyhoeddwyd ar 29 Hydref 2020.

Meddai Christopher Catling, Ysgrifennydd y Comisiwn Brenhinol:

‘Fel gwlad ag arfordir hir, mae gan Gymru hanes morwrol hir a balch sy’n cael ei adlewyrchu yn y lluniau archifol trawiadol a’r gweithiau celf niferus, yn ogystal â’r gwrthrychau mewn amgueddfeydd, a ddarlunnir yn y llyfr hwn ac sy’n dweud cymaint wrthym am y bobl ddirifedi yr oedd eu bywydau’n gysylltiedig â’r môr.’

Cyhoeddwyd y llyfr ar wahân yn y Gymraeg a’r Saesneg a cheir ynddo 348 o dudalennau a mwy na 300 o ddelweddau sy’n dod o gasgliadau enfawr archif y Comisiwn Brenhinol, Llyfrgell Genedlaethol Cymru, ac Amgueddfa Cymru.

Dyma’r astudiaeth gynhwysfawr gyntaf o hanes morwrol Cymru ac mae’r 52 o gyfranwyr, pob un ohonynt yn arbenigwyr yn eu maes, wedi ymdrin â phob agwedd ar gysylltiad Cymru â’r môr, o geufadau cynhanesyddol a llongau masnach yr Oes Efydd i long Casnewydd, o hanes y llynges i wyliau glan môr, ac o oleudai a llongddrylliadau i waith achub bywydau Sefydliad y Badau Achub.

Rhoddir sylw yn y llyfr i longau cefnforol a’r cychod arfordirol a gludai gynnyrch chwareli llechi a chalch, pyllau glo a mwyngloddiau copr Cymru. Mae’n cwmpasu pob math o gwch: smaciau a slwpiau, badlongau, dandis a iolau, yn ogystal â chlipers te, llongau rhyfel, llongau ysbyty, llongau tanfor, llongau gosod ceblau a charthlongau tywod, heb anghofio’r cwrwgl hynafol.

Mae’r rhestr hir hon yn cyfleu dyfnder ac amrywiaeth profiad Cymru o’r môr ar hyd yr oesoedd, sy’n dechrau gydag ôl troed 10,000 o flynyddoedd oed a ddarganfuwyd yn siltiau rhynglanw Môr Hafren ac yn gorffen drwy roi cipolwg ar y dyfodol – cynlluniau i greu trydan o’r gwynt a’r llanw a chynlluniau cadwraeth forol.

Fel y mae’r is-deitl ‘10,000 o flynyddoedd o hanes y môr’ yn ei awgrymu, nod y llyfr yw cynyddu ymwybyddiaeth y cyhoedd o dreftadaeth forwrol hirfaith Cymru a dathlu gwaith y rheiny sydd, heb fawr ddim cydnabyddiaeth, yn diogelu gwaddol morwrol y genedl.

Gellir cael Cymru a’r Môr: 10,000 o Flynyddoedd o Hanes y Môr / Wales and the Sea: 10,000 Years of Welsh Maritime History yn uniongyrchol o’n Siop Lyfrau am £24.99 gan gynnwys cludiant.

Bydd y llyfr arobryn hwn sy’n ymdrin â Chymru a’r môr yn gwneud anrheg Nadolig delfrydol i unrhywun syn ymddiddori yn archaeoleg a hanes Cymru, ein diwylliant a threftadaeth ddiwydiannol, a phob peth morwrol.

I gael mwy o fanylion, cysylltwch â Nicola Roberts:
nicola.roberts@cbhc.gov.uk
ffôn: 01970 621248.

Clawr y llyfr – Cymru a’r Môr: 10,000 o Flynyddoedd o Hanes y Môr
Clawr y llyfr – Cymru a’r Môr: 10,000 o Flynyddoedd o Hanes y Môr
Cafodd y llun dyfrlliw hyfryd hwn o fenywod mewn gwisg draddodiadol a’r rhodlong Amazon ei baentio ym 1837/8 gan y Cyrnol William Markham (1796-1852). Casgliad Preifat. Cedwir pob hawlfraint.
Cafodd y llun dyfrlliw hyfryd hwn o fenywod mewn gwisg draddodiadol a’r rhodlong Amazon ei baentio ym 1837/8 gan y Cyrnol William Markham (1796-1852). Casgliad Preifat. Cedwir pob hawlfraint.
Mae’r misericord hwn o’r Canol Oesoedd diweddar, sydd yn Eglwys Gadeiriol Tyddewi, yn cyfleu’r amodau cyfyng a diflas ar fwrdd llongau’r cyfnod. © Hawlfraint y Goron: CBHC
Mae’r misericord hwn o’r Canol Oesoedd diweddar, sydd yn Eglwys Gadeiriol Tyddewi, yn cyfleu’r amodau cyfyng a diflas ar fwrdd llongau’r cyfnod. © Hawlfraint y Goron: CBHC
Dyddiwyd y goedwig foddedig yn y Borth, Ceredigion, i 4184-3981 CC. © Hawlfraint y Goron: CBHC
Dyddiwyd y goedwig foddedig yn y Borth, Ceredigion, i 4184-3981 CC. © Hawlfraint y Goron: CBHC
Mae difrifoldeb llifogydd 1607 yn cael ei gyfleu gan y darlun cyfoes hwn mewn pamffledyn sy’n dwyn y teitl, ‘Lamentable newes out of Monmouthshire in Wales’. © Amgueddfa Cymru — National Museum Wales
Mae difrifoldeb llifogydd 1607 yn cael ei gyfleu gan y darlun cyfoes hwn mewn pamffledyn sy’n dwyn y teitl, ‘Lamentable newes out of Monmouthshire in Wales’. © Amgueddfa Cymru — National Museum Wales
Crëwyd model digidol o gaer arfordirol Dinas Dinlle yng Ngwynedd er mwyn gallu mesur erydiad yr arfordir yn fanwl gywir. © Hawlfraint y Goron: CBHC
Crëwyd model digidol o gaer arfordirol Dinas Dinlle yng Ngwynedd er mwyn gallu mesur erydiad yr arfordir yn fanwl gywir. © Hawlfraint y Goron: CBHC
Lluniadau peirianegol o’r Resurgam, llong danfor gynnar, a lansiwyd ym mis Tachwedd 1879 ac a suddodd ym mis Chwefror 1880 oddi ar Benygogarth, Llandudno. © Hawlfraint y Goron: CBHC
Lluniadau peirianegol o’r Resurgam, llong danfor gynnar, a lansiwyd ym mis Tachwedd 1879 ac a suddodd ym mis Chwefror 1880 oddi ar Benygogarth, Llandudno. © Hawlfraint y Goron: CBHC

11/03/2020

guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

MYNNWCH Y NEWYDDION DIWEDDARAF AM DREFTADAETH CYMRU

Ymunwch â’r rhestr e-bostio i dderbyn diweddariadau rheolaidd. Mae’n rhad ac am ddim!

Tweets

0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x