CBHC / RCAHMW > Newyddion > Mwynhewch ein Ardaloedd Naturiol: Dewch i ymwled â Pendinas, y Fryngaer fwyaf yng Ngorllewin Cymru
Photograph showing the gorse thriving on Pendinas, proving that kissing is still in fashion!

Mwynhewch ein Ardaloedd Naturiol: Dewch i ymwled â Pendinas, y Fryngaer fwyaf yng Ngorllewin Cymru

Bob blwyddyn ym Mis Mehefin, rydym yn dathlu Mis Awyr Agored, sy’n gyfle gwych i ni archwilio a mwynhau’r tirluniau naturiol gwych o’n cwmpas. Sefydlwyd y dathliad rhyngwladol yma gan Gyn-lywydd yr Unol Delaethiau o America, Bill Clinton, yn 1998. Fe ddechreuodd fel ‘Wythnos Awyr Agored’, ac wrth i’r ŵyl dyfu mewn poblogrwydd fe benderfynon nhw i’w ddathlu am fis cyfan! Prif bwrpas y dathliad yma yw denu pobl oddi wrth afael arferai bywyd modern – fel eistedd o flaen cyfrifiaduron gwaith am oriau di-ben-draw, a gwario oriau maith yn sgrolio drwy gyfryngau cymdeithasol – dwi fy hun yn euog o hyn-, a’i hannog nhw i fwynhau’r awyr iach tu allan. Felly, gadewch i ni deithio yn ôl i amser symlach.

Mae yna nifer o ffyrdd i fwynhau’r byd naturiol o’m hamgylch, ac rydym yn ffodus ofnadwy yng Nghymru bod gennym ni gymaint o ardaloedd naturiol i ymweld â nhw! Gallwch fynd am dro i’r traeth agosaf i wylio’r haul yn machlud, beicio ar hyd y llwybrau beic lleol, mynd am dro ar hyd y llwybr arfordir i rythu ar olygfeydd godidog, neu hyd yn oed ymweld â heneb leol, fel Bryngaer Pendinas.

Pendinas yw’r Fryngaer amddiffynnol fwyaf yng Ngheredigion, allan o 230 o fryngaerau arall. Wedi ei leoli wrth aber dwy afon, y Rheidiol i’r gogledd ac yr Ystwyth i’r de, ac ochr orllewinol y gaer yn llechu’n serth i’r môr, roedd Pendinas yn safle o bwysigrwydd enfawr. Fel y gwyddom, roedd y Celtiaid yn poblogi Pendinas ar un adeg, ond heddiw mae yna nifer mawr o rywogaethau yn galw’r fryngaer wych hyn yn gartref. Yn ogystal ag edmygu’r golygfeydd prydferth wrth gerdded ar hyd y llwybrau gwahanol dros Bendinas, byddwch hefyd yn gweld amrywiaeth o anifeiliaid fel gloÿnnod byw, pryfed fel y ‘froghoppers’, gwenyn bach prysur, y fadfall gyffredin, neidr ddefaid a llawer mwy! Mae anifeiliaid mwy o faint fel y llwynog, y ffwlbart, y wenci a’r gwningen hefyd creu eu cartrefi bacha r hyd a lled yr heneb. Mae Pendinas hefyd wedi ei orchuddio gan blanhigion anhygoel fel y bysedd cŵn, neu ‘clatsh y cŵn’ fel y baswn i’n dweud, a botwm crys sy’n ymylu’r llwybrau cerdded. Mae’r eithin melyn o hyd yn ei flodau sydd yn golygu, yn ôl yr hen ddywediad bod cusanu yn dal i fod mewn ffasiwn!

Ar hyn o bryd rydym yn gweithio ar brosiect Pendinas, sef prosiect cymunedol sydd yn canolbwyntio ar y gymuned leol sydd wrth droed y Fryngaer. Ein prif amcan yw gweithio gyda’r gymuned leol fel y gallwn ni gyd archwilio a mwynhau’r heneb hanesyddol wych yma sydd ar garreg ein drws! Mae’r prosiect wedi’i ariannu gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri a Cadw, ac rydym ni mewn partneriaeth ag Ymddiriedolaeth Archaeoleg Dyfed ar gyfer y cloddiadau archeolegol y byddwn yn trefnu. Mae gennym rhai digwyddiadau ar y gweill yn ystod yr haf megis teithiau cerdded ecolegol, a gweithdai celf y byddwn yn hysbysebu yn fuan. Rydym yn trefnu gŵyl i ddathlu Pendinas yn yr Hwb ym Mhenparcau ar y 16eg o Fedi, lle byddwn yn darparu teithiau tywys i fyny’r fryngaer yn ogystal â darparu gweithgareddau eraill i lawr yn yr Hwb. Bydd stondinau gan sefydliadau lleol fel Cynllun Hynafiaethau Cludadwy Cymru (PAS), Trysor, a llyfrgell CBHC yn yr Hwb i arddangos eu hadnoddau ar hanes lleol yr ardal ac ar y fryngaer ei hun. Yn ystod Mis Medi byddwn hefyd yn cychwyn ein hail gloddiad archeolegol o’r fryngaer i gryfhau ein gwybodaeth am yr heneb hynafol hon! Os hoffwch drefnu daith tywys o amgylch Pendinas, neu os hoffwch wirfoddoli ar gyfer y cloddiad archeolegol ym mis Medi, cysylltwch â mi drwy fy e-bost beca.davies@cbhc.gov.uk .Dewch yn llu i ymweld â safle hanesyddol Pendinas, a mwynhewch yr awyr agored!

LLun o’r eithin yn ffynnu ar Bendinas, yn profi bod cusanu dal yn fasiynol!
LLun o’r eithin yn ffynnu ar Bendinas, yn profi bod cusanu dal yn fasiynol!
Llun yn dangos y Fadfall Cyffredin yn gorwedd yn yr haul ar Bendinas.
Llun yn dangos y Fadfall Cyffredin yn gorwedd yn yr haul ar Bendinas.
Llun o’r ‘Froghopper’, pryfyn sydd yn cuddio yng nghanol tafod y Gwcw!
Llun o’r ‘Froghopper’, pryfyn sydd yn cuddio yng nghanol tafod y Gwcw!

Beca Davies, Swyddog Allgymorth Cymunedol Prosiect Pendinas

26/06/2023

Subscribe
Notify of
guest

Security code *Time limit exceeded. Please complete the captcha once again.

0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

MYNNWCH Y NEWYDDION DIWEDDARAF AM DREFTADAETH CYMRU

Ymunwch â’r rhestr e-bostio i dderbyn diweddariadau rheolaidd. Mae’n rhad ac am ddim!

Tweets

0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x