Rydym ni wedi creu oriel ar wefan Coflein i nodi pen-blwydd llofnodi Cytundeb Trefaldwyn saith cant a hanner o flynyddoedd yn ôl

Mae’r rhyd yn Rhydwhiman, lle y llofnodwyd Cytundeb Trefaldwyn ar 29 Medi 1267, ar ddolen yn yr afon ar frig y ffotograff. Mae cloddiau enfawr y gaer Rufeinig (Y Gaer neu Forden Gaer) i’w gweld fel olion crasu yn y canol.

Mae’r rhyd yn Rhydwhiman, lle y llofnodwyd Cytundeb Trefaldwyn ar 29 Medi 1267, ar ddolen yn yr afon ar frig y ffotograff. Mae cloddiau enfawr y gaer Rufeinig (Y Gaer neu Forden Gaer) i’w gweld fel olion crasu yn y canol.

 

Ar 29 Medi 1267, y rhyd yn Rhydwhiman oedd safle llofnodi Cytundeb Trefaldwyn. Llofnodwyd y cytundeb hanesyddol hwn, pan gydnabu Harri III hawl Llywelyn, Tywysog Cymru, i lywodraethu ei diroedd ei hun, mewn seremoni a fynychwyd gan Lywelyn a Harri, a chadarnhaodd y trefniadau a luniasid gan lysgennad y Pab, y Cardinal Ottobuono. Er bod y safle heddiw yn edrych fel dolen goediog raddol yn yr afon, mae wedi dylanwadu’n drwm ar weithgareddau dynol yn y gymdogaeth. Mae pwysigrwydd strategol y fryngaer o Oes yr Haearn yn Ffridd Faldwyn, y gaer Rufeinig yn Y Gaer (Ffordun), y castell Normanaidd yn Hen Domen, a’r cestyll canoloesol diweddarach yn Nhrefaldwyn a Dolforwyn yn deillio o’r ffaith eu bod yn agos at y rhyd.

Seilir pwysigrwydd y rhyd ar ddwy nodwedd dopograffig. Yn gyntaf, dyma’r man isaf ar yr afon y gellir ei groesi’n hawdd. Yn ail, mae’n nodi’r man lle mae Hafren yn newid o fod yn afon gyflym ei llif yn ei rhan uchaf, lle y mae’n teithio drwy ddyffryn gweddol serth a chul, i fod yn afon arafach ei llif yn ei rhan ganol, lle y mae’n teithio drwy orlifdir ehangach sy’n fwy addas i amaeth. Arweiniodd natur ei daearyddiaeth at greu ffiniau rhwng cymunedau a adlewyrchir yn y canolfannau gwleidyddol a milwrol a godwyd yn yr ardal. Mae ein horiel yn dangos grŵp o’r prif henebion wedi’u clystyru o amgylch y rhyd.

Rydym ni wedi creu oriel ar wefan Coflein i nodi pen-blwydd llofnodi Cytundeb Trefaldwyn saith cant a hanner o flynyddoedd yn ôl.

 

Sylfaenwyd Castell Dolforwyn gan Lywelyn ap Gruffudd chwe blynedd wedi llofnodi’r cytundeb, ar ôl i’r heddwch yr oedd wedi’i greu ddechrau chwalu.

Sylfaenwyd Castell Dolforwyn gan Lywelyn ap Gruffudd chwe blynedd wedi llofnodi’r cytundeb, ar ôl i’r heddwch yr oedd wedi’i greu ddechrau chwalu.

09/29/2017

Leave a Reply

avatar

MYNNWCH Y NEWYDDION DIWEDDARAF AM DREFTADAETH CYMRU

Ymunwch â’r rhestr e-bostio i dderbyn diweddariadau rheolaidd. Mae’n rhad ac am ddim!

Tweets