YR OLYGFA ODDI UCHOD: Can mlynedd o awyrluniau o Gymru

Thema Gŵyl Archaeoleg Cyngor Archaeoleg Prydain eleni yw ‘Darganfod Mannau Lleol’.

Ar Ddydd Iau 22 Gorffennaf am 5pm, fe fydd Medwyn Parry, arbenigwr ar ein harchif awyrluniau, yn dangos yr amrywiaeth anhygoel o awyrluniau manwl o Gymru sydd ym meddiant y Comisiwn Brenhinol ac yn egluro sut y gallwch eu defnyddio i ddysgu am eich ardal leol.

Yn y blog hwn, mae Medwyn yn rhoi cyflwyniad byr i’n casgliadau o awyrluniau ac i’w sgwrs: Yr Olygfa oddi Uchod: Can mlynedd o awyrluniau o Gymru.

This image has an empty alt attribute; its file name is Aberystwyth-vertical-1-1024x837.jpg
Ffotograff fertigol o Aberystwyth a dynnwyd gan y Llu Awyr Brenhinol ar 2 Mawrth 1946RAF vertical photograph of Aberystwyth, taken 2 March 1946

Sut y dechreuodd y cyfan

Cafodd yr awyrluniau cyntaf eu tynnu yn y 1850au, ryw hanner can mlynedd cyn dyfodiad awyrennau. Defnyddid sawl modd dyfeisgar i gael y camera i’r awyr ac i’r safle priodol ar gyfer tynnu lluniau, gan gynnwys barcutiaid, balwnau a hyd yn oed adar.

Byddin Ffrainc oedd yr arloeswyr ym maes datblygu a defnyddio ffotograffiaeth o’r awyr. Pan fyddent yn dod wyneb yn wyneb â’r gelyn, byddai nifer bach o filwyr yn cael eu hanfon i safle da ar fryn lle gallent adrodd yn ôl ar symudiadau milwrol neu roi gwybod a oedd sieliau magnelau’n disgyn yn rhy agos neu’n rhy bell. Byddai canlyniad y brwydro yn dibynnu’n aml ar safon yr adroddiadau.

This image has an empty alt attribute; its file name is Clipboard01.jpg
Llun o HMS Conway wedi’i hangori yn Afon Menai, gydag arfordir Môn yn y cefndir. Tynnwyd yr awyrlun gan y Llu Awyr Brenhinol ar ôl y Rhyfel Mawr

Ffotograffiaeth o’r awyr adeg rhyfel ac ar ôl y Rhyfeloedd

Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf a’r Ail Ryfel Byd, gwelwyd datblygiadau cyflym o ran cyfarpar a thechnegau ffotograffig. Sefydlodd y Llu Awyr sgwadronau arbennig i dynnu lluniau o’r awyr ac addaswyd awyrennau i gyflawni’r gwaith.

Ar ôl yr Ail Ryfel Byd fe roddwyd y dasg o dynnu lluniau o Brydain gyfan iddynt gan y Weinyddiaeth Cynllunio Gwlad a Thref er mwyn hwyluso’r ymgyrch ailadeiladu.

Cafodd y cyfrifoldeb hwn ei drosglwyddo yn y man i’r Arolwg Ordnans – sy’n parhau hyd heddiw i wneud arolygon o’r awyr o dirwedd gwledydd Prydain.

This image has an empty alt attribute; its file name is 0007-1024x952.jpg
Awyrlun arosgo gan Lu Awyr UDA, yn edrych i’r dwyrain o Gaerfyrddin. Tynnwyd o P38 Lightning ym 1944
This image has an empty alt attribute; its file name is Rhyl-AP_2007_2056-1024x683.jpg
Awyrlun arosgo a dynnwyd gan CBHC yn 2007, yn edrych i’r de-orllewin o’r Rhyl tuag at Fae Cinmel

Ein harchif o awyrluniau

Mae’r negatifau a phrintiau ffotograffig o Gymru a gynhyrchwyd gan y Llu Awyr a’r Arolwg Ordnans – yn ogystal ag amrywiaeth eang o awyrluniau o ffynonellau eraill – yn cael eu cadw yng Nghofnod Henebion Cenedlaethol Cymru ac maen nhw’n hygyrch i’r cyhoedd.

Mae Casgliad Aerofilms, archif fasnachol enfawr o awyrluniau’n dyddio o 1919 hyd heddiw, yn adnodd amhrisiadwy ar gyfer ymchwil deongliadol gan academyddion a’r cyhoedd.

Yn fy sgwrs ar 22 Gorffennaf byddaf yn edrych ar enghreifftiau o brif elfennau’r casgliadau ac yn esbonio’n fanwl y technegau a ddefnyddid i dynnu’r lluniau.

Medwyn Parry, Swyddog Archif a Llyfrgell

Cliciwch yma i gofrestru ar gyfer sgwrs ar-lein am ddim Medwyn: https://ti.to/digital-past/yr-olygfa-oddi-uchod-can-mlynedd-o-dynnu-lluniau-o-r-awyr-yng-nghymru

Llun uchaf: Awyrlun o Ddociau Caerdydd ym 1924, o’n Casgliad Aerofilms

07/13/2021

guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

MYNNWCH Y NEWYDDION DIWEDDARAF AM DREFTADAETH CYMRU

Ymunwch â’r rhestr e-bostio i dderbyn diweddariadau rheolaidd. Mae’n rhad ac am ddim!

Tweets

0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x